Yenilmez Timur

Timur, Maveraünnehir’den, Hindistan’a Anadolu’ya kadar kurduğu hakimiyet ile, fetihten fetihe koşan güçlü ordusu ve yenilmezlik imajı onu İskender ve Cengiz Han ile özdeşleştirmiştir. 

Timur’un hayatının ilk yıllarına ait maalesef fazla bir bilgimiz yoktur. O, 9 Nisan 1336 Oniki Hayvanlı Türk Takvimi’ne göre Sıçan yılında Keş yakınlarındaki Hoca Ilgar köyünde doğmuş olup, babasının adı Turagay, annesinin adı Tekina Hatundur.1360 yılına gelinceye kadarki hayatına dair hiçbir şey söylenmemektedir. Timur için kaleme alındığı ifade edilen, fakat bugüne kadar elimize geçmemiş olup, ancak kendisinden yapılan nakiller ile bildiğimiz Türkçe manzum kroniğin yazarı, bir çok olayların Timur’un isteği ile kroniğe dahil edilmediğini söylemektedir. Güya bu olaylar yazıldığı takdirde okuyanlar tarafından bir çok olay özellikle Timur’un ilk faaliyetlerinin gerçek olmadığı zannedilecek düşüncesiydi..Barthold, Timur’un hayatı ve faaliyetlerini anlatan Zafernâmelerde, Timur’un ilk faaliyetlerinden söz edilmemesini şüphe ile karşılayarak, Arap tarihçisi Ibn Arabşah’ın tesiri ile “Timur’un da tıpkı Cengiz Han gibi, Kazagan’ın ölümünden sonra başgösteren karışıklık yıllarında bir eşkiya çetesi reisi sıfatı ile faaliyet meydanına atıldığını,babası Turagay’ın Mâverâünnehir ve Moğolistan’daki bir çok nüfuzlu beyler ile ilişkisi olmasına rağmen Kazagan devri olayları arasında ne Timur’un babası, ne de Timur’un adlarının anılmadığını” ifade ediyor.

Timur’un soyu, ölümünden sonra, torunu Uluğ Beg tarafından, dedesinin mezarı üzerine dikilen yeşim taşında kaydetmiş. Buna göre Timur ile Cengiz Han’ın soyu birleşmiştir. Lakin Doğu bilimcilerinden bazıları Timur’un soyunu küçümseyerek, bu gibi soy kütüklerinin bizzat Timur’un kendisi veya oğulları tarafından kasten meydana getirildiğini söylemişlerdir.

ANKARA SAVAŞI 1402

timur

Osmanlı Devleti ile Timur İmparatorluğu iki Türk devletinin arasında geçen bu savaşta taraf olmanın pek mantıklı olmadığını düşünmekteyim. Her iki devlette kendi Türk milletimize aittir. Peki Timur’u, Osmanlı devleti üzerine yürümeye teşvik edenler arasında neler vardı ; Osmanlı karşısında topraklarını kaybeden diğer Türk beylikleri, özellikle de Karaman beyinden bahsetmek gerekir. Ayrıca Ceneviz, Fransa, Bizans gibi Osmanlı karşıtları da, bu savaşın olması yönünde Timur ile yakın ilişki içerisinde bulunmuşlardır. Emir Timur’a sağlanan bu işbirliği sonrasında Osmanlıya karşı Ankara Savaşını kazanması, İstanbul’un fethini elli yıl geciktirdiği düşünülmektedir.

Osmanlı tarihî kaynakları Ankara savaşı sebeplerini bahsedilirken; 

Karaman beyine bağlı bazı kimseler, Osmanlı elçilerinin Timur’a götürdükleri barışı bildiren mektubu ele geçirdikleri ve bunu değiştirerek barışı erteleyecek derecede ifadelerin yazıldığı bir başka mektubu Timur’a gönderdikleri, Osmanlı elçilerini öldürerek olması muhtemel bir barışı böylece engellemiştir.Önemli bir başka mesele de, Ankara Savaşından önce Yıldırım Bayezid’in hastalığının Timur’un ona yazdığı mektublarında belirtmesidir. Yıldırım Bayezid’in (8 Mart 1403) ölümü hakkında farklı söylentiler de bulunmaktadır.Timur’a ait olan bir mektupta Sultan Yıldırım’ın hasta olduğu dikkate alındığında, onun intihar etmediği ve boğmaca hastalığına yakalanarak öldüğü iddiası akla uygun düşmektedir. Hatta Timur, Yıldırım Bayezid’in tedavisi için kendi özel hekimlerini bizzat gönderdiği bildirilmektedir. 

Ankara Savaşı’nın olması, Anadolu’da kargaşaya, siyasi dağılmalara ve fakirliğe yol açtığı gibi, Osmanlı’nın Balkanlardaki gücünü de bir süre durdurmuştur.Ayrıca Anadolu’da, Irak, Horasan,Azerbaycan, Gürcistan ve çevresindeki siyasî dengeleri de oldukça etkilemiştir.

Kaynakça

Timur ve Devleti/Prof. Dr. İsmail AKA


Serdar Ersoy
Atatürk Üniversitesi Psikolojik Danışman, Yazar/Çizer, Aforizmalar, Tanılar [email protected]