arama

Türkiye’nin İHA Aşkı

  • paylaş
  • paylaş
  • Kerem Akmil

İnsansız Hava Aracı; içerisinde herhangi bir pilot ve yolcu bulundurmayan, uzaktan kumandalı veya otonom (herhangi bir aracın otomatik olarak kendi kendini yönlendirmesi) hava araçlarına denir. Günümüzde İHA’lar, sivil ve askeri olarak iki farklı şekilde kullanılmaktadır. Sivil olan İHA ise çoğumuzun bildiği gibi fotoğraf ve video çekimleri veya hobi amaçlı uçurulurken, askeri İHA’lar silahlı ve silahsız olarak uçurulmaktadır.

General Atomics MQ-1 Predator

Askeri anlamda kullanılan İHA’ların, sivil İHA’lardan farklarına büyüklüğü, kontrol mekanizmasının farklı oluşu, kullanım amaçları ve teknik özelliklerini söyleyebilmekteyiz. Askeri İHA’ların yaklaşık olarak 24 saat uçuş yapabilecek kapasiteye ulaşmaları ise, ülkelerin ordularında İHA’ları gözetleme ve saldırı için gönül rahatlığıyla tercih yapabilmesini gösteren bir etkendir. Dünyada yaklaşık 100 ülke İHA’ları ordularında kullanmaktadır. Bu ülkeler arasında İHA’larını en fazla operasyonel kullanan ülke ise Amerika Birleşik Devletleri’dir. Amerika’nın bu operasyonlarda en fazla kullandıkları drone (İHA) tipleri ise ‘MQ-1 Predator’ ve ‘MQ-9 Reaper’ modelleridir.

Neden Çoğu İHA Pervanelidir?

Belki de çoğumuzun aklında olan bu sorunun cevabı aslında biraz karmaşık. Jet motorlu uçaklara (yolcu uçakları, jet motorlu savaş uçakları) baktığımızda arkalarından beyaz bir iz bıraktığını görmekteyiz. Fakat bu izlerin sadece yüksek irtifada uçan uçaklarda olmasının sebebi ise atmosferdeki yüksekliğini arttıran uçağın motorundan çıkan sıcak havanın, gökyüzündeki soğuk havayla karşılaşarak sıvı hale geçmeden doğrudan donarak şekil almasıyla sonuçlanır ve bu iz bize bulutları anımsatabilir. Alçak irtifada uçan uçaklarda bu durum gerçekleşmemektedir.

İHA’ların motorlarının pervaneli olmasının en büyük sebepleri ise ses ve bu izden kaçınmasıdır. Gökyüzünde bir nokta olarak gözüken -hatta bazen hiç gözükmeyen- taktiksel İHA’ların pervaneli motorları herhangi bir havayı emip dışarı atmadığından bu iz oluşmamaktadır. Ayrıca pervaneli motorlar jet motorlarına nazaran çok daha az ses çıkarmaktadırlar. İrtifaları 24,000 ft’i aşan bu İHA’ların sesleri yer kürede yaşayan insanlar tarafından normal olarak duyulmamaktadır. Bu yüzden İHA üreticileri pervaneli motorları taktiksel olarak kullanmaktan çekinmemektedir.

Türkiye’nin İHA Serüveni

Türkiye’nin İHA sistemleri ile tanışması 1990’lı yılların başına kadar gitmekte. 1990’lı yılların başında Türkiye, Kaliforniya merkezli ‘General Atomics’ firmasından 6 adet GNAT 750 adlı İHA için anlaşma imzalayıp siparişini vermiştir. Türk Silahlı Kuvvetleri tarafından Güneydoğu’da terörle mücadele sırasında aktif olarak kullanılan bu İHA sistemlerinin Türkiye dahil sadece 2 kullanıcısı (diğeri Amerika Birleşik Devletleri) vardı. 192 km/h yapabilen ve 25,000 ft yüksekliğe tırmanabilen bu İHA’lardan Hava Kuvvetlerinde 22 adet vardı ve zamanla yerleri ANKA model İHA’larla değiştirildi. GNAT’ların tedarik sürecinde ise TUSAŞ (Türk Havacılık ve Uzay Sanayii) tarafından özgün 6 modelin geliştirilmesine başlandı ve tarihler Nisan 2013’ü gösterdiğinde bu İHA’lar yerine TUSAŞ tarafından üretilen ANKA’lar envantere girmeye başladı.

GNAT 750

BAYKAR Savunma’nın Türk Silahlı Kuvvetleri için geliştirdiği İHA’lar, TSK’nın her türlü ihtiyacını karşılamaya başlamıştır. Bayraktar Kardeşler’in kısaltılmış hali olarak isimlendirilen BAYKAR 1984 yılında kurulmuştur. Türk Silahlı Kuvvetleri’nin envanterine giren ilk milli ve özgün İHA tasarımıyla GÖZCÜ Mini-İHA, Kale-BAYKAR ortaklığı ile üretilmiş olup, TSK’nın envanterinde 300 adetten fazla bulunmaktadır. Bu Mini-İHA’nın kullanıcısı sadece Türkiye olmayıp, Katar’da siparişte bulunmuştur.

İHA
Bayraktar MİNİ İHA – Gözcü

BAYRAKTAR TB2 Macerası

BAYKAR tarafından Türk Kara Kuvvetleri için 2007 yılında geliştirilmeye başlanan Bayraktar TB2, 14 Haziran 2014 tarihinde tam yüklü bir şekilde test uçuşunda 27,030 feet irtifaya ulaşmayı başarmıştır. Aynı zamanda 5-6 Ağustos 2014 tarihlerinde gerçekleştirilen test uçuşlarında ise Bayraktar TB2, 18,000 feet irtifada 4040 km uçuş yaparak tam 24 saat 34 dakika uçmayı başarmıştır.

Bayraktar TB2, 17 Aralık 2015 tarihinde ise 2 adet Roketsan MAM-L tipi güdümlü füze ile %100 başarılı atışlarda bulunmuş ve kendini Silahlı İHA kategorisinde de göstermeye başlamıştır. Donanımları ve yazılım tasarımları tamamen milli olan TB2 projesine Savunma Sanayinde %93’lük bir sanayi katılımı sağlanmıştır.

İHA
Bayraktar Taktik İHA Saroz Körfezi üzerinde güneşin doğusu esnasında 18,000 feet irtifada kuyruk kamerasında alınmış görüntü

Şu an da Türkiye’de aktif olarak 93 adet Bayraktar TB2 görev yapmaktayken, Katar ve Ukrayna’da BAYKAR’dan toplamda 18 adet (6 Katar, 12 Ukrayna (Bir İHA kullanımda)) sipariş vermiştir.

İHA
Ukrayna’ya teslim edilen bir BAYRAKTAR TB2

AKINCI TİHA

Yine BAYKAR tarafından geliştirilmeye başlanan Akıncı TİHA (Taarruzi İnsansız Hava Aracı) yüksek irtifa dayanıklığına sahip olan bir Silahlı İHA’dır. Ağırlığı yaklaşık 4.5 tonu bulan Akıncı’nın ilk uçuşu 6 Aralık 2019’da 16 dakika sürdü. Akıncı’nın 40,000 feet’e çıkmasını hedefleyen BAYKAR ekibi, TSK’nın envanterine en teknolojik katkıyı yapan firma olmayı da başarmıştır.

İHA
Akıncı TİHA

Türk Silahlı Kuvvetleri Ve İHA Operasyonları

TSK’nın ve Jandarma’nın son zamanlarda artan İHA sayısı, operasyonlarına da yansımıştır. Zeytin Dalı ve Barış Pınarı Harekatlarında aktif olarak kullanılan İHA’lar, askerlerimizin operasyon bölgelerinde gözü olurken onlara aynı zamanda da atış desteği sağlamışlardır. Millî Savunma Bakanlığı’nın resmi sosyal medya adreslerinde paylaştığı operasyon videoları ile İHA’larımızın hem yüksek irtifa uçuş yeteneğini hem de taktiksel anlamdaki başarıları ve gelişmişliklerini görebilmekteyiz.

TSK sadece bu bölgelerde değil, Doğu Akdeniz ve Libya’da da güvenlik ve gözetim için İHA’ları kullanmaya başlamıştır

İHA
Doğu Akdeniz’i gözetlemek için KKTC’ye konuşlanan bir BAYRAKTAR TB2

Bana Göre

Dünyada sayılı üreticilerin bu sektöre girmesi ve Türkiye’nin de bu “sayılı” ülkelerden olması aslında bu sektörün ne kadar zor ve bilgi gerektirdiğini görebiliriz. Dünya’da ki en iyi drone üreticilerinden biri olan ABD’li şirket Northrop Grumman ile aynı kategoriye girmeyi başarabilen BAYKAR ekibi ise ülkemizin gururu haline gelmiştir. Türkiye’nin son zamanlarda artan İHA kullanımıyla birlikte yüksek değerli hedeflerin daha az risklerle ortadan kaldırıldığını görebilmekteyiz. Savunma Sanayisinde büyük bir atılım yapan Türkiye, kendi İHA’larını üreterek uluslararası alanda kendini göstererek diğer ülkelerin takdirlerini kazanmıştır. Aynı zamanda Vestel’in de özel şirketler arasında Emniyet Güçlerimiz için İHA’lar ürettiğini ve geliştirdiğini de söylemezsek olmaz. Vestel, BAYKAR kadar ilerlemiş olmasa da Emniyet Güçleri için gerekli yeterlilikte İHA’ları üretmeyi başarmıştır.

Türkiye’nin bu alanda daha da gelişeceğinden bir şüphemiz yok hatta geliştiğinden gurur duymaktayız. Türk Silahlı Kuvvetleri’nin değişen ordu sistemlerine bu kadar hızlı şekilde entegre olmasını sağlayan herkes bu vatana hizmet etmeyi başarabilmiş insanlardır. BAYKAR’a bu yaptıkları muhteşem sistemlerden dolayı kendim adıma bir teşekkürü borç bilirim. Bir sonraki yazımda görüşmek üzere…

Kaynakça:
1- İnsansız Hava Araçları: Tarihçesi, Tanımı, Dünyada Ve Türkiye’deki Yasal Durumu Muzaffer Kahveci, Nazlı Can
2- https://tr.wikipedia.org/wiki/Baykar_Savunma
3- https://en.wikipedia.org/wiki/Unmanned_combat_aerial_vehicle

  • Mehmet
    1 hafta önce

    Aslına baklırsa, UAV araçlarda turbojet ya da turbofan motor tercih edilmemesinin asıl nedeni mailyetten kaynaklanmaktadır. UAV araçlar günümüzde bu kadar yaygın olması uzun süreli havada kalış ve düşük maliyetten kaynaklıdır.

    0
    yorum beğen