Türkiye neden diğer ülkelere yardım ediyor?

Günümüzün en çok tartışılan konularından biri. Türkiye neden kendi ülkesindeki vatandaşlarına bile tam olarak yardım edememesine rağmen başka ülkelere destek oluyordu? Bu yazımda konunun iç değil, yalnız dış meselesine değineceğim…

Yakın zamanda gerçekleşen en önemli olaylardan birisi, AB’nin Avrupa ülkelerine, (başta İtalya ve İspanya olmak üzere) diğer birçok ülkenin yardımından sonra yardım etmesiydi. Nitekim AB’nin öne çıkan ilkeleri “uyum” ve “yardımlaşma” ilkeleridir. Bu ilkelere uymayan AB, yakın tarihteki en büyük firelerinden birisini vermiştir. Atalarımızın da dediği gibi: dost kötü günde belli olurmuş. AB, Acil Yardım Fonunu bu insani dram için gündeme bile getirmemiştir. Avrupa Birliği’nin bir kriz anında birlik olamadığı ortaya çıkmış, bir kere daha insanlık dersinden kaldığı tescillenmiştir..

Türkiye’nin burada izlediği politika dostani olmakla beraber bir çıkar kozu yakalamak, geçmişteki sorunları unutturmaya çalışmaktır. Ayrıca Türkiye yaptığı yardımlarla dostlarıyla güvenini tazelemiş ve geçmişte Türkiye’ye yapılan yardımları karşılıksız bırakmamıştır. Türkiye, yapılan bu yardımlarla bir kere daha vefakarlığını ve dostluğunu dünyaya kanıtlamış, hem de bir koz elde etme şansı yakalamıştır. Nitekim diplomasinin, en büyük oyunlardan biri olduğu apaçıktır. Türkiye’nin yaptığı bu yardımlardan olumlu yönde bir dönüt alacağının kesinliğini veremeyiz ama olumsuz bir dönüt almayacağı da açıktır. Yakın tarihte yapılan birçok yardım, ticaret öncesi yapılan bir ön hazırlık niteliğindedir.. Şimdi yardım yaptığımız başlıca ülkeleri inceleyelim.

İTALYA

yardım
Türkiye’den İtalya ve İspanya’ya yapılan tıbbi malzeme yardımı.

Vaka ve ölümün en çok gerçekleştiği ülkelerden birisi, İtalya. Türkiye ve İtalya, Akdeniz Havzası’nda ortak çıkarları bulunan iki önemli güçtür. Ayrıca iki ülke, NATO müttefiki olarak önemli bir dosttur.

Doğu Akdeniz’de kilit bir ülkedir. Libya konusunda, denge politikası yürüten İtalya’nın, Serrac’a yakın olduğu görülüyor. Asıl mesele Doğu Akdeniz’deki 13 parselin 8’inde ruhsat sahibinin İtalyan “Eni” şirketi olmasıdır. Bölgedeki en büyük rezervi Zohr’dur ve birçok gazı bu şirket bulmuştur. Cumhurbaşkanı Erdoğan, ‘Bu şirketlerle çalışabiliriz’ açıklamasında bulunmuştu. Ayrıca Cumhurbaşkanı Erdoğan, yakın tarihte İtalya Cumhurbaşkanı Mattarella ve Başbakan Conte’yle de bir araya gelmişti.

İSPANYA

Dışişleri Bakanı Çavuşoğlu ifadesiyle “Türkiye’nin tek gerçek dostudur”. Türkiye ve İspanya arasında 1996’da imzalanan gümrük birliği anlaşmasıyla ticaretimiz önemli ölçüde artış göstermiştir. 2018 yılında İspanya’yla ikili ticaret hacmimiz 2017 yılına göre % 4,1 oranında artarak 13 milyar 203 milyon Dolar’a ulaşmıştır. Ayrıca bu iki ülke “Medeniyetler İttifakı Girişimi” kurucularıdır.

İspanya, ülkemizdeki patriotların sahibidir ve önemli olaylarda patriotlarını Türkiye’den çekmemiştir. Barış Pınarı Harekatı’nı destekleyen ilk Avrupa ülkesiydi. Kimi zaman AB’den dolayı Türkiye’ye karşı tutumu değişmiştir. PKK’ya karşı Türkiye’nin yanında olmasına karşın Türkiye’de Katalonlara karşı Madrid Hükümetin’den yana tutum sergilemiştir. Ayrıca İspanya ve İtalya: Türkiye’nin en fazla silah ithal ettiği ilk üç ülkeden ikisidir.

BULGARİSTAN

Türkiye’nin önemli sınır komşusu, Bulgaristan. Avrupa Birliği’nin en yoksul ülkesi ama mülteci politikası ve birçok konuda Türkiye ile paralel politikalar izlemektedir. Balkan devletleri arasında Türkiye’nin en çok ticaret yaptığı devletlerin başında gelmektedir. AB’ye karşı sesini yükseltebilen tek cesur ülkelerdendir. Güçlü bir etkisi olmasa da AB’nin ortak dış ve güvenlik politikası ve göç politikalarında kullanabileceği veto hakkına sahip. Türkiye’nin mülteci sorununa karşı ortak tutum sergileyebileciği bir ülkedir.

MACARİSTAN

Türklerin Avrupadaki gözü, konseyin Avrupa’daki temsilcisi. Macaristan ve Türkiye, kültürel yakınlığı ve önemli ticaret hacmi olan iki ülkedir. AB’de Türkiye’nin hakkını savunan ve Suriye politikasına destek veren bir ülkedir. NATO müttefiki olan bu iki ülke, birlikte YDSK’yı kurmuştur. Ayrıca Göçmen politikası konusunda Türkiye’nin Bulgaristan sonrası AB’deki ikinci müttefikidir. Bulgaristan gibi Macaristan’ın da AB’de veto hakkı vardır. Macaristan ve Bulgaristan: Suriyelilerin Avrupa’ya geçişi sonrası Türkiye’nin ilk görüştüğü iki AB ülkesidir.

İRAN

yardım
Türkiye’den İran’a yapılan tıbbi malzeme yardımı.

Türkiye’nin her daim yardımına koştuğu, her alanda komşuluk bağını güçlendirmek istemesine rağmen dönüş alamadığı tek komşusu konumundadır. Türkiye, İran’ın en önemli doğalgaz müşterilerinden biridir. Ayrıca iki ülke arasında önemli bir ticaret geçmişi vardır.

İran gelişmiş füzelere sahip ve nükleer savaş tehditi oluşturan ülkelerden biridir. Bu iki ülke arasındaki en büyük gerilim, Irak ve Amerika olayları, Rıza Zarrab ve Zeytin Dalı Harekatı’dır. Bu iki devlet, Rusya’yla beraber Astana formatında “Üçlü Suriye Zirvesi” yaparak önemli bir adımda bulunmuştur. Irak ve Suriye’de paramiliter güçleriyle doğrudan ve dolaylı olarak Türkiye’nin karşısındadır. PKK ile mücadelede İran sınırının güvenliği, Suriye meselesi ve sözde kürdistan için önemli bir ülkedir.

ÇİN

yardım
Türkiye’den Çin’e yapılan tıbbi malzeme yardımı.

Vakanın ortaya çıktığı ve eski hayatına dönmeye başlayan ülke, Çin. Bu iki ülke arasındaki ilişki istikrasızlığın sorunu ekonomik atılımlar değildir. Bütün sorun siyasidir. 2027’ye kadar maliyetin 1,3 trilyon doları bulacağı düşünülen ve Türkiye’den de geçen Bir Kuşak Bir Yol, bilinen adıyla İpek Yolu, Türkiye’nin taşımacılık sermayesini 2-3 kat arttıracağı düşünülen çılgın proje. Doğu Türkistan meselesinin hükümet tarafından gündeme getirilmemesinin nedeni de yüksek ihtimal bu. Çin’in yatırım potansiyelinden yararlanmak ve ticaret hacmini yükseltmek.

SON PARTİ: BALKAN ÜLKELERİ

yardım
Türkiye’den Makedonya’ya yapılan tıbbi malzeme yardımı. Destek yapılan diğer 5 Balkan ülkesi: Makedonya, Sırbistan, Bosna Hersek, Kosova, Karadağ.

Mevlana’nın “Ümitsizliğin ardında nice ümitler var. Karanlığın ardında nice güneşler var.” sözleriyle 5 Balkan ülkesine tıbbi yardım desteği yapıldı. Bu yardımdan sonra ülkeler Türkiye’ye teşekkür ve dostluk mesajları yolladı. Osmanlı’nın Balkanlarda sürdüğü 550 yıllık bir hüküm vardır ve Balkanlar, Türklere karşı kültürel ve tarihsel olarak önemli izler taşımaktadır. Balkanlarda yaklaşık 2 milyon Türk bulunmaktadır.

Balkan devletleri Türkiye ve Avrupa arasında stratejik bir köprüdür. AB’ye üye Balkan devletleri sayesinde Türkiye, AB’ye girme şansını arttırabilir. Türkiye bu ülkelere yakın olduğu için ihracat hacmi yüksektir. Böylelikle lojistik giderleri de azdır. Türkiye Balkan ülkeleri ile çifte vergilendirmeyi önleme anlaşmaları imzalanmıştır.(Kosova dışında) Türkiye, Kosova ve Karadağ menşeli firmalar kurarak ABD ve Rusya’ya daha kolay ihracat yapabilme şansına sahip olabilir.

KAYNAKÇA:


Eyüp Emirhan Demirel
İnovasyon, dönüşüm ve aydınlanma adına her şey. İletişim: [email protected]