Satürn Halkaları Neden Kaybolmaya Başladı?

Güneş sistemimizin en göz alıcı gezeni olan Satürn’ün her zaman böyle gösterişli halkaları yoktu. Yaklaşık 4.6 milyar yıldır güneşin etrafında dönmekte olan Satürn, sadece 100 milyon yıldır halkalara sahip. Halkalar 1610 yılında Galileo Galilei’in dikkatini çektiler, fakat 1655 yılında Christiaan Huygens tarafından tanımlandılar. Halkaların nasıl oluştuğu hakkında kesin bir bilgi ne yazık ki yok, ama yaklaşık 100 milyon yıldır orada oldukları biliniyor. Halkalar Satürn’den 400.000 km uzaklığa kadar yayılıyor. Satürn’ün atmosferinin hemen üzerinden başlayan bu halkalar ortalama 10 metre inceliğe sahip, halkaların bazısı da sadece 100 metre genişliğinde.

satürn halkaları
Görselin ortasındaki ince çizgi Satürn’ün halkaları, ortalama 10 metre kalınlığında.

Halkaların yapısına gelecek olursak; bunlar çoğunlukla donmuş sulardan ve buz kütlelerinden oluşuyor. İçerisinde silisyum ve karbon elementleri de mevcut. Satürn güneş sistemimizdeki en büyük ikinci gezegendir ve devasa boyutuna rağmen en hafif gezegen unvanına sahiptir, bunun sebebi bir yüzeyinin çoğunluğunun hidrojen ve helyum gazlarından oluşmasıdır. Satürn’ün, halkalarının yanı sıra 50’nin üzerinde uydusu da mevcuttur ve bunlardan en büyüğü Titan’dır. Öyle ki Titan, Merkür gezegeninden bile büyüktür. Yüzeyinde sıvı bulunduğu tespit edilen 2. gök cismimiz olan Titan’ın yüzeyinde sıvı metan okyanusları da mevcuttur, atmosferi gelişmiştir ve yer altında okyanusları olduğu varsayılmaktadır. Bu gözleme dayalı olarak yüzeyinde ya da yer altındaki sıvılarda bazı organizmaların yaşayabileceği de tahmin edilmektedir.

satürn uydusu titan
Satürn’ün uydusu Titan.
satürn halkaları
Halkalar arasındaki ayrımın en net olduğu görsel.

Satürn Halkaları Kayboluyor

Satürn gökyüzünde çıplak gözle görebilen 5 gezegenden biridir. 300 yılı aşkın süredir de çeşitli yöntemlerle gözlemlenen gezegenin; İtalyan Gökbilimci Cassini’nin adını taşıyan Cassini uydusunun son gözlemleri ve dünyadaki infrader teleskoplarla üst atmosferi gözlemlenmesi sayesinde, halkaların Satürn’ün üzerine meteor gibi yağdığı tespit edilmiştir. Güneşten gelen ultraviyole ışınlar ve meteor çarpması sonucunda yer çekiminin etkisiyle aşağıya düşen halkalar, her saniye 450-2700 kg civarında yağışla beraber geliyorlar. Yani bu şekilde devam ederse yaklaşık 100 milyon yıl içerisinde Satürn’ün halkaları kaybolacak. Satürn’ün 100 milyon yıl içinde alacağı hali ve bu anlattığım olayı görsellerle daha iyi anlamak için bu adresteki videoyu izleyebilirsiniz.

satürn
Her 29 buçuk yılda Satürn sanki halkasızmış gibi gözlemlenebiliyor.
cassini huygens uzay aracı
Cassini-Huygens uzay aracının 3 boyutlu animasyonu.
huygens
Uydunun sağ tarafındaki kalkana benzeyen yapı Huygens uzay aracı olarak adlandırılır. Huygens’in görevi Satürn’ün en büyük uydusu olan Titan’ın yüzeyine inerek araştırma ve fotoğraflayarak bilgi edinmesi.
gezegen

Ayrıca bu bağlantıda, Satürn halkalarının kaybolma sürecini anlatan görseller ve videolar da mevcuttur. İzlemenizi tavsiye ediyor, esenlikler diliyorum.

Kaynakça:

Kaynak 1


Ömer Talha Boyacıoğlu
Afyon Kocatepe Üniversitesi Elektrik-Elektronik Mühendisliği Teknoloji, fizik, bilim, astronomi ve yazılım.