Psikolojik Şiddet Gaslighting

Psikolojik Şiddet Türü: Gaslighting

Psikolojik Şiddet Türü: Gaslighting – Kelimenin çıkış noktası Gas Light adlı tiyatro oyunudur ve bu tiyatro oyunu daha sonra filme dönüştürülmüştür. “Angel Street” adlı film bu terimi konu alıyor. Bu terimin ise Türkçe karşılığı yoktur. Kısaca bir giriş yapmak gerekirse, karşıdaki insana bir takım oyunlar yaparak kendisinden ve aklından şüphe etmesini sağlayan psikolojik işkence yöntemidir.

Bu manipülasyonun en kötü yanı ise kurbanın durumu fark etmesi neredeyse imkansızdır. Ancak dışarıdan birisinin sizi “Çok değiştin.”, “Sen böyle biri değildin.” gibi cümlelerle uyandırması gerekiyor. Fakat kurban bu şiddeti yapan kişiye muhtemelen çok güvendiği ve sevdiği için yine fark etmesi zor olacaktır. Çoğumuz bir dönem farkında bile olmadan küçük çaplı psikolojik işkence çeşidine maruz kalmış olabiliriz. Küçük olsa dahi psikoloji de etkisi oldukça yaralayıcıdır.

Şiddeti uygulayan kişinin ana amacı ise, karşısındaki insanı kendine bağımlı hale getirmek. Kurduğu cümlelerin yanlış olacağını düşünüyor, kendine olan güveni sarsılıyor, düşündüklerinden şüphe duyar hale geliyor ve zamanla kendine olan şüphesi iyice artıyor. Böylece tüm kontrolü karşı tarafa bırakıyor ve kendi hayatında resmen kenara çekiliyor. Bu sayede karşıdaki kişi tüm istediklerini yaptırabiliyor ve kurbanının kendine sonsuz güvenmesini sağlıyor.

Psikolojik Şiddet Gaslighting

Gaslightingin Yöntemleri

Bir psikolojik şiddet türü olan “Gaslighting“in üç yöntemi var.

  1. İlk yöntemde konuştukları şeyleri her seferinde farklı şekilde anlatarak kafasının karışmasını sağlamak. Kişi bunu sorgulamaya başladığında aslında her seferinde son anlattığı gibi anlatmış olduğunu, sizin sürekli kafanızda kurduğunuzu düşündürterek aklınızda şüphe etmenizi sağlamak.
  2. İkinci yöntemde, yeri belli olan bir nesnenin yerini değiştirerek kişinin aradığı yerde bulamamasını sağlamaktır. Aradığı şeyi bulamayan kişi, tekrar kontrol ettiği zaman o esne yerindedir. Eğer bunu sorgulayacak olursanız da alacağınız tepki “Her zaman oradaydı” olacaktır. Doğal olarak kişi kendinden şüphe etmeye başlayacak ve aklını sorgulayacaktır.
  3. Son yöntem ise, bir olayı anlatırken bilinçli olarak bazı detaylardan bahsetmemek. Böylece daha sonra bu detayı verdiğinde, karşısındaki kişi bundan daha önce bahsetmediğini söyleyince aslında hatırlamayan tarafın kendisi olduğu izlenimini vererek hafıza kayıpları yaşadığı konusunda kurbanı ikna edecektir.
Psikolojik Şiddet Gaslighting

Bu İşkenceye Maruz Kaldığınızı Nasıl Anlarsınız?

  • Bir sorundan bahsetmek için konu açtığınızda, sonunda hep kendinizi özür dilerken buluyorsanız
  • Karşınızdaki kişi ses tonunu yükseltiyor ve siz onu uyardığınızda aslında normal ses tonuyla konuştuğunu sizin abarttığınızı söylüyorsa
  • Konuşulan konuda herhangi bir detay sizden saklanmış ve siz bunu fark ettiğinizde kendinden emin bir tavırla bunu daha önce söylediğini savunuyorsa
  • Sürekli tartışıyorsanız, size hakaret ediyor veya şiddet uyguluyorsa ve bunların sonucunda sizi suçluyor, ”Beni bu hale aslında sen getiriyorsun” diyorsa,
  • Sizi kıracak şeyler söyleyip daha sonra bunun şaka olduğunu, sizin çok duygusal olduğunuzu söylüyorsa
  • Bir sorun olduğunda nasılsa haksız çıkacağınızı ve suçlanacağınızı bildiğiniz için susuyor, “Sorun ben de mi?” diye düşünmeye başlıyorsanız,
  • Onun fikirlerini ve bakış açılarını, kendininkinden üstün görüp onu dinlemeye, olaylara onun açısından bakmaya başladıysanız

Bu bir psikolojik şiddettir ve bir süre sonra ufacık bir endişeye kapılıp sürekli bunu çözmeye çalışıp, kendinizde hatalar aramaya başlarsınız. Zamanla muhakeme yeteneğinizi kaybeder ve karşıdaki kişinin tam da istediği bir hale bürünürsünüz. Kendi başınıza bir şeyleri başaracağınıza olan inancınız yok olur, kendi fikirleriniz yok olur, hafızanızdan ve aklınızdan şüphe etmeye başlarsınız. Aslında en başlarda bunun saçma olduğunu, hayat görüşlerinizin tartışmaya açık bir konu olmadığını bilirsiniz fakat yine de devam edip hislerinizle tartışırsınız. Daha sonra, karşıdakinin görüşlerini benimsedikçe onunda sizi önemsemesini istediğinizden kendinizi ona kanıtlamaya çalışırsınız. En kötüsü ise bu aşamada kendinize olan inancınızı, güveninizi kaybedersiniz.

Sonucunda Ne Olur ve Bu Durumdan Nasıl Kurtulabiliriz?

Son aşama büyük bir yıkımdır. Artık bunları yaşayan kişi depresyona girer ve yaşama dair tüm heveslerini kaybeder. Kendine yabancılaşır, Kendi davranışlarına kendi dahi anlam veremez. Zaten çevresinden de çok değiştiğine dair tepkiler alır. İşin trajikomik yanı ise gaslighting yapan kişi sizi; bencil, ihmalkar, vefasız ve paranoyaklıkla suçlar. Zaten kişiye değersizlik duygusu yüklenmiştir ve kişi sürekli kendini suçlamaya meyillidir. Kolayca kontrol edilebilir hale gelir. Öz güveni yerle bir olur.

Çözüm kesinlikte bu ilişkiden kurtulmaktır. Herkesin düşünceleri değerlidir, hayat görüşleriniz ise tartışmaya açık değildir. Kimsenin değerlerine uyum sağlamak zorunda değilsiniz. Yapılacak en doğru şey düzeltmeye çalışmamak ve o kişiden uzaklaşmaktır. Kendinizi tekrar bulmalı ve kendinize inanmalısınız. Gaslighting sadece partnerinizin size uygulayacağı şiddet yöntemi değildir; iş yerlerinde, okul da, arkadaş ortamında da karşılaşılan bir durumdur. Bunu yaşayan kişilerin iyileşmesi zaman alır ve profesyonel bir yardıma ihtiyaç duyabilirler. Karşınızdakini tanıyamayabilirsiniz ama kendinizi iyi tanıyın ve sizi manipüle etmelerine izin vermeyin.

Psikolojik Şiddet Türü: Gaslighting ‘ başlıklı yazımızın sonuna geldik. Bizleri Instagram ve Twitter hesaplarımız üzerinden takip edebilirsiniz. Diğer içeriklerimize de göz atmayı unutmayın!