propaganda sanatı

Propaganda: İnsanları Etkileme Sanatı

Propaganda aslında sözlük anlamı olarak; ‘Bir öğreti, düşünce veya inancı başkalarına tanıtmak, benimsetmek ve yaymak amacıyla söz, yazı vb. yollarla gerçekleştirilen çalışma, yaymaca‘ anlamına gelir. İnsanları en kolay şekilde etkilemek için özellikle savaşlarda kullanılan bu yöntem Soğuk Savaş bittikten sonra adını ‘seçim kampanyası‘, ‘televizyon reklamı‘ şeklinde daha basit ve propaganda kelimesi gibi insanlara kötü ve baskılayıcı çağrışım yapmayan sözler tercih edilmiştir.

Psikolojik Savaş

Propaganda aslında tamamen psikolojik bir savaştır. Nazi Almanya’sı döneminde çokça kullanılan bu yöntem savaştan önce halkı kendi tarafına çekme yönüde, savaşın arifesinde yeni işgal edilmiş bölgelerde Almanya’nın haklı olduğunu göstermek amacıyla, savaş başladığında ise Almanya’nın düşmanlarını tamamen kötü göstermek için, savaşın sonlarına doğru ise eğer Almanya yenilirse, düşmanların Alman halkını tamamen yok etmek istediğini düşündürüp korkutmak amacıyla kullanılmıştır.

propaganda sanatı
Propaganda Sanatı

Soğuk Savaş Dönemi Propagandası

Soğuk Savaş döneminde ise direkt olarak Soğuk Savaş‘ın başrolleri olan ABD ve SSCB arasında çok yoğun kullanılmıştır. İki devlette de birbirlerini suçlayan, üçüncü dünya ülkelerini etkilemekle birbirlerini suçladıkları propagandalar yapmışlardır.

ABD özellikle özgürlüğün öneminden ve SSCB‘de özgürlüğün tamamen kısıtlandığından yana propaganda çalışmaları yaparken, SSCB ise sosyalizmin halkı düşündüğünden ve ABD gibi kapitalist ülkelerin özellikle de halkın fakir kısmını sömürdüğünden bahsetmişlerdir.

propaganda sanatı
Propaganda Sanatı

Yeni Dönem Propaganda

Soğuk Savaş bittikten sonra artık propaganda kelimesi yerini tamamen başka kelime ve kelime gruplarına bırakmıştır. Şu anda yaşadığımız toplumda özellikle partilerin uyguladığı bu propagandalara ‘seçim kampanyası‘ adı altında maruz kalıyoruz. Bir seçim kampanyası olduğu olduğu zaman genelde o zamanki iktidar parti yaptıkları icraatları her yerde göstermek için elinden geleni yaparken, muhalefet parti propagandaları da tamamen o an yönetimde olan partinin ya da koalisyondaki partilerin yaptığı yanlışları ve kendileri geçerse neler yapacaklarını anlatan propagandalarla insanları etkilemeye çalışmaktadırlar.

Propaganda ve Reklamlar

Şu zamanda sadece partilerin değil de büyük ve küçük markaların propagandalarına ‘reklam‘ adı altında maruz kalıyoruz. Özellikle de büyük markaların normalde hayatımızda belki de o zamana kadar kullanmadığımız bir teknolojinin aslında ne kadar önemli olduğunu aşılamalarına izin veriyoruz. En basit şekilde örnek verecek olursak, bundan bir iki sene önce neredeyse kimse uyku takibi yapmazken bir anda akıllı saatler sayesinde uyku takibi yapmamız çok önemli bir şeymiş gibi bize yavaş yavaş, farkında bile olmadan içimize işlemelerine izin veriyoruz ve sabah uyandığımız zaman acaba kaç saat derin uyku uyumuşum diye bakmamıza vesile oldular.

Önemsiz Olan Önemli Şeyler

Büyük markaların bize empoze ettikleri bir sürü şey var. Televizyonumuzun kavisli ekran olması gerektiği, telefonumuzun 30w hızlı şarj desteği ve kablosuz şarjımızın olması gerektiği, buzdolabımızın içinde kamera olmasının gerektiği gibi aslında hayatımızda normalde kullanmadığımız fakat olmazsa olmazmış gibi gösterdiği çok fazla örnek sıralayabiliriz. Bu saydığımız örnekler aslında tam da hayatımıza girmemiş şeyler ve bunları bilerek seçtik çünkü bir iki sene sonra bunların çok önemli olduğunu gerçekten düşünüp neredeyse hepimiz kullanacağız ve kullanmadığımız zaman kendimizi eksik hissedeceğiz.

Propagandanın Ustası Joseph Goebbels

Konumuzu tarihten çok ayırmadan, propaganda denilince ilk akla gelen yalan ve propaganda ustası Joseph Goebbels‘e de değinmemiz gerekiyor. Kısaca bahsetmemiz gerekirse; Dr. Paul Joseph Goebbels, 1933 ilâ 1945 yılları arasında Halkı Aydınlatma ve Propaganda Bakanlığı yapmış Alman politikacı, Nazi Almanyası‘nın ikinci şansölyesi. Adolf Hitler‘in en yakın arkadaşlarından biri ve en sadık yandaşıydı. Kendisi coşkulu ve enerjik hitabet yeteneği, sert antisemitik görüşleri ve kitlesel propagandanın Büyük Yalan olarak bilinen tekniğini kullanmadaki ustalığıyla bilinirdi.

propaganda sanatı

Propaganda Sanatı ve Büyük Yalanlar

“Yeterince büyük bir yalan söylerseniz ve tekrar ederseniz bu yalanı sürekli söylemeye devam ederseniz, insanlar sonunda buna inanmaya başlayacaktır. Yalan, halkın yalanın siyasi, ekonomik ve / veya askeri sonuçlarından devlet tarafından korunabilmesi için muhafaza edilebilir. Dolayısıyla Devlet, muhalefeti bastırmak için tüm güçlerini kullanması açısından, yalan hayati bir önem taşımaktadır; çünkü gerçek doğru yoldur ve bu da devletin en büyük düşmanıdır “

Joseph Goebbels

Goebbels’in Propaganda Taktikleri

1. “Propagandayı gerçekleştiren kişi olaylar, halkın görüşü ve gidişat hakkında haberdar olmalı ve propaganda tek bir kaynaktan yapılmalıdır.”

2. “Yapılan propaganda ‘düşman’ her kimse onun politikasını, planlarını etkileyecek kuvvette olmalıdır.”

3. “Propaganda esnasında yalan söyleyin, inananlar olacaktır. Şayet başarısız olduysanız devam edin.”

4. “Herhangi bir propagandanın gerçek ya da yalan olduğunu o propagandanın kaynağı belirler.”

5. “Propagandada kullanılan yalanlar ne kadar büyük olursa insanların onlara inanması kolaylaşır, yalanın etkisi artar.”

6. “İnsan beyninin tembelliğini unutmayın ve ona göre hareket edin. Tembel zihin propagandayı daha kolay sindirir.”

7. “Halkın zihni her zaman sıcak tutulmalıdır, soğumasına ve işlerin olağan akışına dönmesine izin verilmemelidir.”

8. “Şayet düşmanın prestijini yok edecekse düşman propagandasından faydalanıp onların ilkeleri geçici olarak benimsenebilir.”

Propaganda Kelimesinin Özü

Propaganda kelimesi genelde savaşlarda kullanıldığı için ve halka baskı yapmak için kullanıldığından şu anda bu kelimeyi kullanmak halk tarafından kötü karşılanıyor. Bu yüzden artık bu söz etkileyiciliğini tamamen kaybetmiş ve mazide kalmış gibi görünüyor.

Sonuç

Sonuç olarak bize şu anda partiler tarafından ya da markalar tarafından yapılan propagandaları direkt olarak benimsemek yerine, bir reklam ya da afiş gördüğümüz zaman kendimize küçük bir iki soru sormamız gerekiyor;

1- Bu markanın bana sunmuş olduğu hizmet gerçekten benim için önemli mi?

2Bu partinin dedikleri gerçekten doğu mu ?

3- Birine düşman olmam için ya da bir şeyden nefret etmek için bu reklam afişi yeterli mi ?

Bu örnekleri daha da çoğaltabilirsiniz fakat kısaca özetlemek gerekirse nerede bir propaganda görürseniz önce kendinizi sorgulayın. Sizin için ne kadar doğru olup olmadığına karar verin ve buna göre hareket edin.

propaganda sanatı

Propaganda: İnsanları Etkileme Sanatıbaşlıklı yazımızın sonuna geldik. Bizleri Instagram ve Twitter hesaplarımız üzerinden takip edebilirsiniz. Diğer içeriklerimize de göz atmayı unutmayın!