KABUL, AFGHANISTAN - NOVEMBER 1, 2005: Private security contractors (L to R) Pat Scott, Mike Stocksett, 32, Neil Gary, 26, Matt Goss, 24, and Kyle Kaszynski, 39, pose for a photograph while on a break from providing security in Kabul, Afghanistan. These men work for the private military company Crucible providing security for U.S. State Department contractors in Afghanistan. The men who decide to work as private security contractors often base their decision to do so upon a combination of a feeling of patriotic duty, a desire for action, and the ability to make a lot of money. Private military contractors work in many of the world’s war zones often with little oversight from any government. Photo by Matt Moyer

Özel Askeri Şirketler

Özel Askeri Şirketler

Savaş bölgelerinde devletlerin “kadrolu askeri gücü” dışında bulunan, silahlı veya silahsız görev gücü, lojistik destek ve danışmanlık hizmeti sağlayan şirketleri Özel Askeri Şirketler olarak adlandırabiliriz. Bu şirketlerin modern tarihine göz attığımızda karşımıza 1965 yılında eski SAS (İngiliz Özel Hava Servisi) personelleri olan David Stirling ve John Woodhouse’un WatchGuard International adlı bir şirketi kurduğunu görüyoruz.

özel askeri şirketler
Eğitim alan bir grup Blackwater (Academi) askerleri

Günümüzde özel askeri şirketler sadece devletler tarafından kullanılmamaktadır. Bireyler ve uluslararası örgütler de bu şirketlerden yardım alabilmektedir.

Blackwater (Academi)

Askeri şirket denilince ilk akla gelen organizasyon ismi ise Blackwater. Blackwater şirketi 1997 yılında eski Navy Seals askerlerinden Erik Prince ve Al Clark tarafından Kuzey Carolina’da kuruldu. Blackwater şirketinin (şimdiki adıyla Academi) ana amaçları eğitim ve koruma hizmetleridir. Şirketin adını duyurmaya başladığı zamanlar ise Amerikan-Orta Doğu gerilimi zamanına dayanıyor. Blackwater’ın ilk görevlerinden biri olan CIA’in Usama bin Laden’i avlaması için oluşturduğu üssün korunmasıydı ve şirket 20 özel eğitimli yüklenici (yüklenici: contractor, paralı asker) ile bu görevi başarıyla yerine getirdi.

özel askeri şirketler
Blackwater eğitim üssü (Tahmini yer: Virginia,Amerika)

Ağustos 2003’te şirket Paul Bremer (2003-1004 arasında Irak’ta Geçici Koalisyon Yönetimi’nin başkanı) için 2 adet askeri helikopter alan şirket, bu tarihten sonra askeri teknoloji yönünde de çoğu şeye sahip olmaya başladı.

Blackwater’ın bazen askeri şirket olmanın ötesine geçerek çizgilerini aştıkları noktalar olmuştur. Amerika-Irak olaylarında birçok Iraklı insanın işkencelerinde görev de almıştır. Şirket kötü ününü gizlemek için 2009 yılında ismini Xe Service olarak değiştirmiştir. Daha sonrasında 2010-2014 arasında Academi olarak görev yapan şirketin günümüzde Contellis Holdings ile ismi anılmaktadır.

Wagner Group

Wagner Grubu Rusya’da kurulmuş özel askeri şirketlerden biridir. Wagnerler kendilerini ilk başlarda Rusya – Ukrayna gerginliğinde göstermişlerdir. Operasyon sahaları Ukrayna, Suriye, Sudan, Libya, Orta Afrika Cumhuriyeti, Venezuela, Mozambik ve Madagaskar gibi ülkeleri kapsayan Wagnerlerin 2017 tahminlerine göre 6000 personeli bulunmaktadır. Wagner grubu Rusya yasalarının izin vermemesinden dolayı Arjantin’e kayıtlı bir şirkettir. 2014 yılında Kırım’da Rus birlikleri ile hareket eden Wagnerler, 2015 tarihinde ise Suriye hükümeti ve Suriye’de bulunan Rus birlikleri ile hareket etmişlerdir.

özel askeri şirketler
Suriye’de Rusya’ya bağlı bir şirkette görev yapan özel yüklenici

Son zamanlarda Libya’da Ulusal Mutabakat Hükümeti’ne karşı savaşan General Hafter’in güçlerine de destek verdikleri söylenmektedir.

özel askeri şirketler
Wagner birimleri Libya’da

Türkiye’de paralı askeri şirketler

Emekli Tuğgeneral Adnan Tanrıverdi’nin kurduğu SADAT, Türkiye’nin ilk askeri danışmanlık şirketi olmuştur. 5188 sayılı Özel Güvenlik Yasası’nda ülkemizde kurulan güvenlik şirketlerinin hiçbir şekilde sınır dışı operasyonlarına ve görevlendirilmelerine izin verilmemektedir.

Kaynakça:


Kerem Akmil
Çankaya Üniversitesinde Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler 3. sınıf öğrencisiyim. NATO, Uluslararası Güvenlik ve Uluslararası Terörizm konuları özel ilgi alanım. Aynı zamanda askeri ve modern dünya orduları konularında da bilgili ve ilgiliyimdir. Bir Parça Tuhaftık.