Ne Kadar Entelektüeliz?

Entelektüel kavramı batı kökenli bir kavramdır. Latince ‘intellectus’ tan türemiş, ‘intellectual’in kökü ‘intellect’ yani idrak, zihin, beyin ve farkındalık anlamlarına gelir. Ünlü tarihçi İlber Ortaylı’ya göre entelektüel üstüne vazife olmayan şeylerle ilgilenen kişidir. Örneğin bir diş hekiminin edebiyat ve müzikle ilgilenmesidir. Kendi dünyanın dışına çıkıp; insanın haline, ne yaptığına, nelerle ilgilendiğine bakıyor ve dertlerini görebiliyorsan entelektüelsindir. Ayrıca entelektüellerin hepsinin ortak noktası; bilgi, bilim, düşünce, kültür, sanat, siyaset ve felsefe gibi kültürel alanlarla ilgileniyor olmalarıdır.

Entelektüel; siyasi görüşü ne olursa olsun, hangi ırktan ve dinden olursa olsun, dünyaya hangi perspektiften bakarsa baksın insanların acılarını doğru bir şekilde dile getiren, insanlara baskı kuran yapılara karşı çıkan erdemli ve bilgili kişi

Edward Said

Siz Karar Verin:

  • Dil biliyor musun?
  • Kitap okuyor musun?
  • Müzik biliyor musun?
  • Gündemi ve dünyayı takip ediyor musun?
  • Opera biliyor musun?
  • Kendini geliştirebileceğin kurslar tercih ediyor musun?
  • Sinema biliyor musun?
  • Tiyatroya gidiyor musun?
  • Dans biliyor musun?

Ölçütleri bireysel olarak değerlendirip, entelektüel seviye belirlemek mümkündür. Dil faktörü, içerisinde bulunduğunuz çevreyi aşmanızı sağlayacak ve sizi kafesinizden çıkartacak bir anahtardır. Gündemi ve dünyayı takip etmek yorum yapma kabiliyetinizi her zaman diri tutacaktır. Opera, tüm sanatların ortaklığından doğar bu yüzden bir organizasyon olarak kabul edilir. Operayla ilgilenmek çok önemlidir. Okumayı da ihmal etmemek gerekir. Kitapların dinlendiren ve hafızayı açan gücünü unutmayın. Sinema insanın üzerinde derin etkiler bırakan bir sanattır, bu yüzden film izlemek size entelektüel artılar kazandırır.

Sergilenen bir gösteri

Entelektüel, Varlığın büyük resmi hakkında fikir sahibi olan ve konuşan insandır.

Latif Tokat

Bir entelektüel için tiyatro da çok önemlidir, emek ister. Bu işle uğraşıyorsanız vakit de para da ayıracaksınız. Müzikle ilgilenmek hem dinlendirir hem de düşünmenizi kolaylaştırır. Önemli olan enstrümanı çok iyi çalmak değildir, bu süreçte müzik dinlemeyi öğrenmektir. Ayrıca dans da önemli bir konudur, örneğin folklor kültürü olmayan bir Türk’ün hayatı ne kadar renkli olabilir?

Adım Atmak Güzeldir:

Entelektüel, Dünyayı Her Gün Yeni Baştan Kurabileceğine İnanan Adamdır.

Cemil Meriç

Entelektüel adımları atmak için doğru yerden başlamak gerekir. Öncelikle hayatın sunabileceği fırsatları, her seferinde iyi değerlendirmek önemlidir. Kişi bireysel olarak da kendini eğitmelidir, ama kendisini eğitirken disiplinli olmalıdır ve sanata olan ilgisini arttırmalıdır. Kimsenin sizi bulmasını beklemeyin, nitelikli insanları siz arayın! Çünkü dünyaya olan bakışınızı değiştiren insanlar önemlidir. Herkesin görüşünden yararlanmak güzeldir, böylece kişi kendisini eğitir. Ayrıca hukuk bilgisi, yabancı dil ve mukayese becerisi kazanmaya çalışın. Bu üç şey farklı noktalardan düşünmenizi sağlar.

Fazıl Say (feat. Genco Erkal) – Yaşamaya Dair (Live)

İtalyan sineması ile ilgilenmek gereklidir çünkü dünyaya bir çok hakim entelektüel eser armağan etmiştir. Klasik müzik dinlemek herkesi dönemiyle tanımak demektir. Böylece çağın bir insanı nasıl şekillendirdiğinin farkına  varırsınız. Mozart, Beethoven, Bach, Chopin, Çaykovski, Rahmaninov, İdil Biret, Ayla Erduran ve Fazıl Say bilmelisiniz. İyi entelektüel adımlar için, operayı da unutmamak gerekir. Verdi, Donizetti, ve Puccini ile başlamak doğrudur.

Dünya edebiyatı da önemlidir. Tolstoy ve Dostoyevski okumadan Rusya anlaşılmaz. 13. Ve 14. yüzyılda Avrupa edebiyatına hakim olan İtalya da Danteyi okumak şarttır. İngiltere de Shakespeare Charles Dickens ve Oscar Wilde okumak önemlidir. Ayrıca İran Edebiyatı da bilinmesi gereken değerli entelektüel eserlere sahiptir. Fransa da Montaigne, Descartes, Flaubert ve Emile Zola bilmek gerekir. Lübnan da Amin Maalouf Latin Amerika da Gabriel Garcia Marquez bilmek gerekir. Türk edebiyatına başlarken; Reşat Nuri Güntekin, Hüseyin Rahmi Gürpınar, Halide Edip Adıvar, Falih Rıfkı Atay, ve Yaşar Kemal mutlaka okunmalıdır.

İmkanımız var mı?

İyi bir entelektüel olabilmek için, kültürel faaliyetleri iyi şekilde takip etmek gereklidir. Peki ya bu faaliyetleri takip edecek imkanımız var mı? Kültüre yatırım yapmamız gerektiğini idrak edebilmiş miyiz?

Yılda 4 milyon ziyaretçi ağırlayan Avustralya Sydney Opera Bİnası ve 2019 da yıkımına başlanan Atatürk Kültür Merkezi

Fransa da Palais Garnier, Avusturya da Viyana Devlet Operası, Rusya da Bolşoy Tiyatrosu, İtalya da La  Scala, ve Avustralya’da da Sidney Opera Binası tarihi dokuları ile birlikte, entelektüellere birbirinden güzel opera gösterileri sergiliyor. Türkiye’de ise sekiz opera binası var. Bu opera binalarının biri ya da ikisi hizmet vermektedir, onlar da sinema gösterimi yapıyor. Ayrıca tarihi kültüre sahip opera binalarımız ne zaman açılacağı belli olmayan bir tadilat sürecine girdi.

Türkiye de Kütüphanelerin sayısı fazla olsa da büyük bir kısmı okul kütüphanesidir. Az sayıda ki halk kütüphaneleri ve milli kütüphane de nitelik bakımından tatmin edici değildir. Türkiye’nin en büyük kütüphanesi Cumhurbaşkanlığı kütüphanesinde 4 milyon kitap bulunmaktadır. İngiltere’nin en büyük kütüphanesi Britanya Kütüphanesinde 170 milyon, Amerika’nın en büyük kütüphanesi Amerikan Kongre Kütüphanesinde ise 160 milyon kitap bulunmaktadır. Rusya’nın en büyük kütüphanesi Rusya devlet kütüphanesinde ise 17.5 milyon kitap ile entelektüelleri ağırlıyor.

Tiyatro da ise, son açıklanan verilere göre salon sayısı 736’dır. Kişi başına düşen koltuk sayısında; Viyana, Yunanistan, Almanya ve Fransa gibi ülkelerle entelektüel anlamda aramızda büyük bir fark vardır.

Çözüm:

Bir millet iktisadi krizle düşmez, hukuki ve kültürel yapıdaki derbederlikle düşer. Bir millet ancak insanın eğitim niteliği yüksekse yükselir, gelişir, zenginleşir.

İlber Ortaylı

Atatürk’ün başlattığı kültür hareketine layık şekilde, tiyatroyu operayı ve kütüphaneciliği teşvik edip; sanatı, sanatçıyı ve entelektüeli sıkıntıdan kurtarmalıyız. Kıraathanelerde bedava çay ve kek uygulamasını bırakıp, opera binalarımızın tadilatını bitirmek için çalışmalıyız. Nitelikli bir kütüphane de çalışmak, iyi bir salonda tiyatro oyunu seyredebilmek ve operayı takip edebilmek için yatırım yapmalıyız! İnsana ilgi sahaları sunabilmek, ya da belli bir sahanın içinde vatandaşın kendini geliştirmesini sağlamak önemlidir.

Sergilenen bir tiyatro oyunu

Cesur olun kendinizi rahat hissettiğiniz alanın dışında bir pencere açın. O pencereyi açıp dışarıda farklı dünyalar görebilirseniz, bir eşiği de atlamış olursunuz.

İlber Ortaylı

Millet kıraathaneleri projesini bir kenara bırakıp, üniversite ve halk kütüphaneleri ile milli kütüphanenin niteliğini arttırmak gereklidir. Aradaki makasın kapanması için; “devletin tiyatrosu mu olur? Tiyatroları özelleştireceğiz!” düşüncesini terk edip, devlet tiyatroları açarak sanatı ve entelektüel hareketleri desteklemeliyiz. İngiltere’de Tüm sanat alanları için bütçe düzenlemesi yapan Art Council’ i ve Fransa’da Kültür Bakanlığı’nın en küçük köylere kadar inebilen kültür politikasını örnek alarak, kendi kültür stratejimizi hayata geçirmeliyiz.

Kaynakça:

  1. Ortaylı,İlber.Bir Ömür Nasıl Yaşanır.İstanbul:Kronik Kitap,2019.
  2. Şerif,Mardin.Türk Modernleşmesi.İstanbul:İletişim Yayınları,1991.
  3. Edward,Said.Entelektüel; Sürgün, Marjinal, Yabancı.İstanbul:Ayrıntı Yayınları,2019.
  4. Tokat,Latif.Entelektüel Kimdir? Türkiye’nin Entelektüel Sorunu.Din Bilimleri Akademik Araştırma Dergisi,2017.
  5. Atilla,Sevim.Entelektüeller, Üniversiteler ve Bilimsel Bilginin Üretilmesi Kapsamında Eleştirel Bir Deneme.Sakarya:Akademik İncelemeler-Sakarya Üniversitesi,2009.

Oğulcan SARI
Siyaset Bilimi & Uluslararası İlişkiler Uzmanı / Siyaset, Ekonomi, Uluslararası İlişkiler ve Fotoğraf’a ilgili / İnstagram: @benogulcansari / mail: [email protected] / Bir Parça Tuhaftık