arama

Libya Ulusal Ordusu Lideri Hafter Kimdir?

  • paylaş
  • paylaş
  • Alperen Karademir

Son zamanlarda adını sık sık duyduğumuz Libya ve Libya’da yaşanan olayların önemli aktörlerinden birisi olan General Hafter ya da tam adıyla Halife Belkasım Hafter kimdir, neden uluslararası camiadan bu kadar destek görüyor ya da Türkiye olarak neden biz onu desteklemiyoruz? Bu soruların cevabı için gelin hep beraber Hafter kim, tanıyalım ve ona göre karar verelim.

Hafter kimdir?

Halife Belkasım Hafter 7 Kasım 1943 tarihinde o dönem İtalya’nın işgali altındaki Libya’nın kuzeydoğu kentlerinden birisi olan Ecdebiye’de dünyaya geldi. Askerlik eğitimini SSCB’de aldı. 1969 yılında Kaddafi’ye o dönemki Libya kralı Kral İdris’i devirmekte yardım etti ve uzun süre Kaddafi’nin gözde komutanlarından birisi oldu.

Libya
Görsel: minbarlibya

Kralı deviren Kaddafi, Libya’nın başına geçtikten sonra Hafter’i albay olarak Libya Kara Ordusu başına atadı. Libya-Çad sınırında bulunan altın madenlerinden iki ülkenin de hak talep etmesiyle 1970’lerin başında Çad ile Libya arasında başlayan sürtüşmeler ve işgaller 1986’da ise Çad İç Savaşı daha sonradan “Toyota Savaşı” olarak anılan Libya-Çad Savaşı’na dönüştü. Kaddafi ise en güvendiği komutanlarından biri olan Hafter’i Çad’a giden birliklerin başına görevlendirmişti.

Kırılma Noktası: Toyota Savaşı

Kaddafi ile ilk görüş ayrılıklarını bu dönemde yaşamaya başladı. Çad-Libya Savaşında Fransızların desteğini alan Çad’ın ağır silahlı Toyotaları, Libya’nın zırhlı tanklarına karşı galip geldi ve Hafter komutanlığındaki Libya ordusu ciddi bir hezimete uğradı, 300 askeriyle birlikte teslim olmak zorunda kaldı. Savaşın Libya Ordusu’na bedeli 800 civarında tank ve zırhlı araç, 25 uçak, 1.5 milyar dolar değerinde teçhizat ve 7500 civarında ölü olmuştu. Çad için ise bu rakamlar 1000 ölü ve 1 Fransız helikopteriydi.

Libya

Savaşın yankılarının Libya’da duyulmasından sonra Kaddafi tarafından görevinden azledildi ve apoletleri söküldü, “vatan haini” ilan edilerek idama mahkum edildi. Hafter, o dönemde başta “Lockerbie uçak kazası” ve “Sirte Körfezi sorunu” nedeniyle Libya ile savaşa hazırlanan ABD ile görüşmeye başladı. Daha sonra CIA işbirliğiyle Hafter ABD’ye kaçırıldı. CIA ile işbirliği yapan Hafter 1990 yılında kadar ABD’de tutuklu olarak yargılanıyordu. Aynı yıl serbest kaldı ve ABD vatandaşlığı alarak CIA için çalışmaya devam etti. Ta ki Arap Baharı’na kadar…

Arap Baharı ve Hafter

Pek çok Arap ülkesine dalga dalga yayılmaya başlayan Arap Baharı Libya’ya da sıçramıştı. Pek çok Libyalı, diktatör Kaddafi’ye isyan bayrağını çekmişti ve Kaddafi her geçen gün kan kaybediyordu. İşte böyle bir ortamda “düşene de bir tekme vurmak” için Libya’ya geri dönen Hafter pek çok silahlı grubun ve aşiretlerin desteğini alarak Kaddafi’nin devrilmesinde neredeyse kilit rol oynadı.

Kaddafi sonrası ne yapacağını bilmeyen Libyalılar, 2014 yılında ilk kez bir mutabakat hükümeti kurulması için seçim düzenlendi fakat Hafter bu seçime katılmak bir yana seçimi ve seçim sonuçlarını kabul etmeyeceğini, bu seçimin yasadışı ilan etti. Onun asıl amacı ise eski silah arkadaşı gibi, bir diktatör olmaktı.

Seçimden sonra birkaç kez askeri darbe ile yönetimi ele geçirmeyi denedi fakat başarısız oldu. Bu operasyonlara sebep olarak “Libya’yı teröristlerden temizleme”yi öne sürdü. Fakat onun için Libya’daki herkes birer teröristti. Kendisi ve askerleri hariç Libya’daki bütün silahlı grupları yasadışı ilan etti. Libya fiili olarak Hafter ve Ulusal Mutabakat Hükümeti olmak üzere ikiye bölünmüştü.

Mutabakat Görüşmeleri

2015 yılında Birleşmiş Milletler güdümünde Fas’ta düzenlenen zirvede Libya’nın iki kutbu da masaya oturdu. Nihayet mutabakat sağlanmıştı fakat Hafter daha sonradan bu mutabakatı kabul etmediğini söyleyecekti.

Libya

2017 yılında ise bu kez Kahire’de niye mutabakat sağlandı. Fakat yine Hafter bu mutabakatı kabul etmedi ve “savaşı sonlandırmak” için bir askeri hareket düzenlemeye başlayınca Fransa’nın arabulucuğu ve evsahipliğiyle bu sefer 2018 yılında Paris’te nihayet iki tarafın da kabul ettiği bir mutabakat imzalandı. Bu mutabakata göre ertesi yıl BM’nin gözetiminde iki tarafın da katılacağı bir seçim yapılacaktı ve ne olursa olsun iki taraf da seçim sonucunu onaylayacaktı.

2019 yılı geldiğinde ise seçim tarihi ve seçim hükümlerinin kararlaştırılması için yapılan toplantıya Hafter ise bu kez toplantıya katılmadı. Yine askeri bir operasyon için kolları sıvadı ama hezimete uğradı.

Günümüze gelecek olursak

Şuana dönecek olursak başta Fransa, Birleşik Arap Emirlikleri ve Mısır gibi devletlerden destek alan Hafter, Libya topraklarının yaklaşık 3/4’ünü kontrol ediyor. Fakat bu topraklar büyük oranda verimsiz ve çorak araziler. Libya’nın Trablusgarb, Misrata gibi önemli ve büyükşehirlerinin çoğunu hâlâ bizim de tanıdığımız ve destek verdiğimiz Libya’nın “meşru” hükümeti kontrol ediyor.

Libya
Görsel: BBC

Ezcümle, şu günlerde adını sıkça duyduğumuz Libya’nın büyük aktörlerinden birisi olan Hafter hakkında bunları diyebiliriz. Hangi tarafın “doğru” olduğu bu bilgiler ışığında siz değerli okuyuculara kalmış bulunmakta.

Kaynakça