arama

Leonardo da Vinci ve Mona Lisa

  • paylaş
  • paylaş
  • Zehra
  • Beğen
    Loading...

Dünyanın en tanınmış kadınlarından Mona Lisa… Tebessüm eden dudakları ve bakanı takip eden gözleriyle hem gizemli hem de belirsiz bir yüz. Peki aslında kim bu Mona Lisa? Gerçekte böyle biri var mı yoksa Leonardo’nun tamamen kurguladığı biri mi?

Leonardo da Vinci Kimdir?

Mona Lisa’yı anlamak için önce Leonardo hakkında bilgi sahibi olmak gerekiyor. Çünkü bir eser onu yapandan izler taşır. Aynı bir yazarın kendi hayatından ve çevresinden esinlenerek yazması gibi, bir ressam da kendini, düşüncelerini ve ruhunu tuvaline yansıtır.

Leonardo 1452 yılında Floransa, İtalya’da doğmuştur. Rönesans döneminin en önemli isimlerindendir kendisi.Vinci isimli yerleşim yerinde çocukluk ve ilk gençlik yıllarını geçirir. Bu yerleşim yeri Florsansa’ya yakın bir konumdadır ve oraya bağlıdır.

Leonardo evlilik dışı bir ilişkiden olmuştur ve bu durum onu çok etkilemiştir. Babasının evli olduğu kadından çocuğu olmadığı için evde kabul görmüş olsa da büyük babasının evinde büyümüştür.

Leonardo da Vinci Otopotresi

Babası tarafından yetenekli bir çocuk olduğu kesfedilince, o zamanın ünlü heykeltıraşı Andrea Del Verrocchio’nun yanına çırak olarak verilmiştir. Bu dönemde kendini hızla geliştirmiş ve lir çalmayı da öğrenmiştir.

Leonardo sanata karşı olan yeteneği dışında matematik, mekanik, biyoloji, mimari, astronomi alanlarına da ilgiliydi. Ne yazıktır ki evlilik dışı dünyaya gelmiş bir çocuk olması sebebiyle üniversiteye girememiştir.

Dönemin toplumsal yapısı, düşünce anlayışı sebebiyle okuduğum kadarıyla Leonardo anne ve babasına karşı hep tepkili. Bu onun tüm hayatına da yanmış. Eğitimine de bu sebeple devam edemeyişi bu durumu daha da etkilemiştir.

Kesin bir şekilde yazılmış olmasa da Leonardo çok büyük ihtimalle eşcinsel bir birey. Bu konuya değiniyorum çünkü yazının İlerleyen bölümlerinde Mona Lisa tablosundaki kişinin kimliği ile ilgili ortaya atılan iddialarda karşımıza çıkacak.

En Ünlü Eserleri, Çalışmaları

Leonardo günümüz de bile hala en tanınan kişilerden birisidir ve eserlerinin toplam değerine paha biçilemez. Bunların en ünlüsü şüphesiz Mona Lisa tablosu. Diğerleri ise: sfenk olan Son Akşam Yemeği, Vitruvius Adamı, otopotresi, Vaftizci Yahya…

Son Akşam Yemeği Sfenksi

Bazı araştırmacılar ise da Vinci’ye ait olduğu düşünülen eserlerin Malzi’nin olduğunu söylüyor. Bu karışıklık ise o dönemde sanatçıların eserleri üzerine imzalarını atmamaları sebep oluyor.

Mona Lisa Tablosu

Rönesans dönemi eseri olan tablo uzunca bir süredir Louvre Müzesinde (Fransa’da) sergileniyor. Aslında 77×53 ebatlarında sanılandan daha küçük bir tablo. Yağlı boya tablo müzede kurşun geçirmez 3 cam arkasında duruyor. Yılda 1 defa bakım için tablo yerinden çıkarılıyor. Genelde değerli eşyalar sigortalatılır fakat Mona Lisa’ya değer biçilemediği için sigorta yapılamıyor.

Tabloyu zamanının ötesine taşıyan ise en başta söylediğim hafif tebessüm halindeki dudaklar ve bakanı takip eden gözleri. Estetik olarak insanların bu tabloyu bu kadar beğenmeleri ise Leonardo’nun neredeyse tüm eserlerinde kullandığı “altın oran”. Kendisi bu orana “ilahi oran” demiştir.

Resimde görülen bazı kodlar da bulunuyor. Bunlardan ilki sağ gözünde bulunan “L” ve “V” harfleri. Bu harflerin ressamın isminin baş harfleri olduğu düşünülüyor. Sol gözünde ise “C” ve tam net olmamakla birlikte “E” ya da “B” harfi görülüyor. Diğer bir gizem ise Lisa’nın arkasında bulunan köprü kemerinde yazılı 72 sayısı. Bu sayılarla ilgili de teoriler bulunuyor. Örneğin 7 rakamının dini anlamlarına atıf yapıldığı söyleniyor. İncile göre dünyanın 7 günde yaratılması gibi…

Lisa’nın yüz ifadesi yüz tanıma ve mimik taramasına alınmış ve bu araştırma %83 mutlu, %9 tiksinti, %6 korku, %1 öfke olduğu sonucunu vermiş. Bu sebeple insanlar genellikle Lisa’nın tebessüm ettiğini düşünüyor. 4 yıl boyunca devam eden bir çalışmada her seferinde aynı pozu vermek sanırım imkansız olurdu. Burada Vinci’nin fırçasının ne kadar harika olduğu ve bu belirsiz ifadeyi aktardığını düşünüyorum.

Tablonun ismi İtalyanca La Giocondo, Fransızca La Joconde ve kelime anlamı olarak ise “Benim Kadınım Lisa” ya da “Leydim Lisa”.

Louvre Müzesinde birçok önemli eser olmasına rağmen, gelen ziyaretçilerin neredeyse tamamı Mona Lisa için geliyor ve onu görmeden ayrılmıyor. Bu sebeple önü hep kalabalık.

Tablonun Yapılmaya Başlanması

Leonardo yaklaşık 17 yıl Milano Dükü Sforza himayesinde kalıyor. Şehir Fransa tarafından alınınca 16 yıl yollar onu nereye götürdüyse seyehat etmiştir. Mona Lisa tablosunun yapımı da bu yıllara denk gelir.

Tablonun bitmesi 4 yılı bulmuştur. (1503-1507) Louvre’da da kabul edilip yazıldığı üzere tablodaki kişi Lisa Gherardini. Tablonun yapım siparişini veren ise eşi Francesco del Giocondo.

Tablodaki Gizemli Kadın Kim?

Bu tablonun ününü duymayan yoktur. Aslında dünya çapında bu kadar ünlenmesini 1911’de müzeden çalınmasına borçlu. Gizemli kadına dönersek yukarıda belirttiğim gibi müzedeki açıklamasında da bu kadının Lisa Gherardini olduğu yazılı. Fakat hala tam ve kesin olarak kabul görmüş bir bilgi değil. Gizemli kadının kimliği hakkında birçok iddia mevcut. En mantıklı ve geçerli isimler üzerinde durarak bu iddialara bakalım.

Lisa Gherardini

Lisa Gherardini dönemin tanınan ailelerinden birine mensup. İlerleyen zamanlarda da yine tanınmış ve ticaretle uğraşan Giocondo ailesinden Francesco ile evleniyor. Soyadlarının farklı olması ise o dönemde kadınlar evlendiklerinde eşlerinin soyadlarını almayıp, kendi soyadlarını kullanıyorlar. Soyadının değişmesi durumu yaklaşık 20. yy başarına denk geliyor. Fakat internete de yazdığınızda Lisa Giocondo yazıyor. Bu sebeple de soyadları aynı diye bazıları aslında eş değil de kardeş olduklarını söyleyenler de var.

Isabella d’Aragona

O dönemin bilinen ve köklü ailelerinin armaları ve belli renkleri olurdu. Bu sebeple tabloda arma renklerinden yola çıkarak bu kadının Milano düşesi Isabella olduğu da düşünülüyor. Yukarıda da söylemiştim Leonardo 17 yıl boyunca Milano dükü Sforza yanında kalmıştı. Tam emin olmamakla birlikte bu himayesinde olduğu dükün gelini oluyor.

Mona Lisa
Isabella d’Aragona

Gian Giacomo

Leonardo’nun çırağıdır kendisi. Salia olarak da bilinir. Resimdeki bu gizemli kişi Salia da olabilir. Bazı kaynaklarda aynı zamanda Salia’nın Leonard’nun sevgilisi olabileceği bilgisi yer alıyor. Bunun kanıtı olarak ise usta çırak olmalarına rağmen Salia’nın hiç resim yapmamış olması gösteriliyor.

Tablodaki Mona Lisa ile Salia’ya ait olan görsellerde benzerlik göze çarpıyor. Leonardo kendine model olarak Salia’yı seçmiş ve onu resmetmiştir diyenler de hayli fazla.

Mona Lisa
Salia – Mona Lisa

Ressamın Salia ile olan bağları, Leo’nun hayatının ilerleyen döneminde Kont Francesco Melzi ile daha yakın bir ilişki kurması ile kıskançlığa kapılan Salia’nın ustasını terk etmesi ile sonuçlanmıştır.

Ressamın Kendisi – Leonardo

Bir diğer ihtimal olarak ise Leonardo’nun aslında kendini resmetmiş olması. Bu ihtimalde ise Leo’nun çocukluğundan itibaren annesine karşı kızgınlık ve nefret duyması gösteriliyor.

Eski zamanlardan beri nüfuzlu, güç sahibi kişilerin evlilik dışı çocuğunun olması olağan bir durummuş gibi kabul edilir. Tarihe baktığımızda bu sık sık karşımıza çıkar. Buna rağmen evlilik dışı olan çocuklar pek çok alanda kısıtlamalara maruz kalmıştır. Yukarıda da yazdığım gibi Leonardo bu sebeple üniversiteye kabul edilmemiştir.

Annesiz bir ortamda büyümek, ilerleyen zamanlarda babasının meşru çocukları tarafından mirastan uzaklaştırılması gibi sebepleri de ekleyerek, Leonardo’nun ortaya koyduğu bu eserde bu ruh halini yansıttığını düşünenler de bir hayli çok.

Mona Lisa

Sonuç?

En belirgin ihtimaller üzerinde durarak yazıyı tamamlamaya çalıştım. Günümüzde de resmi olarak kabul edilen “Mona Lisa” Lisa Gherardini. Tablonun altında bu isim yazılı.

Kabul edilen gerçeğe göre tablo Lisa Gherardini’nin eşi tarafından sipariş veriliyor ve yapımı 4 yıl sürüyor.

Sipariş üzerine başlanan bir tablonun bitirilmesi ile bu kişilere teslim edilmeyip, yıllar boyunca Leo’nun yanında gezdirmesi ve nihayetinde Fransa kralına kendi tarafından satılması, 4 yıl boyunca tablodaki kişiden sürekli olarak gelip poz vermesini istemesi gibi sebepler sonucunda bu ünlü kişinin ya Salia ya da Leonardo’nun kendisi olduğunu düşünüyorum. Tabi bu benim kişisel fikrim.

Tablo hakkında hala araştırmalar, incelemeler ve kurgular devam ediyor. Bu eşsiz sanat eseri ile ilgili tavsiye edebileceğim Dan Brown’un “Da Vincinin Şifresi” ve Jeanne Kalogridis’in “Ben Mona Lisa” kitapları olur.

Sizin de bu konu hakkında düşünceleri ve ekleyeceğiniz bilgiler varsa bizimle paylaşmaktan çekinmeyin!

Son olarak ise şu videoyu da ekleyip bir sonraki yazıda görüşmek üzere diyorum…

https://youtu.be/Yx9zLNur3Lc