Kimya bilim

Kimya Nedir, Önemi Nedir?

Evrene dair sorulan sorulara cevap için çağımızda fen bilimlerine başvurulması kaçınılmaz bir noktadır. 21. Yüzyıl bilimin hüküm sürdüğü ve karanlığın bilimin ışığında def edildiği bir çağ olduğu kabul edildiğinde, bilimi yok saymak eksikliktir. Ancak tüm bu bilim dalları arasında özellikle Fizik, Biyoloji ve Kimya arasında bir ölçütten bahsedilemez, biri diğerinden üstün tutulamaz. Çünkü yalnızca tek bir bilim dalı, her şeyin cevabı değildir.[1]

Herhangi bir noktayı açıklamak için fen bilimlerine yöneldiğimizde, söz konusu durumun birden fazla bilim dalı ile ilişkilendirildiğini ise zaman zaman keşfedebilmekteyiz. Kimya için de gayet geçerli olan bu durum, bize bilim dalları arasında spesifik bir üstünlük kıyaslamasının yetersizliğini aktarmaktadır.

Modern bilim dalları arasındaki çakışma bu dalların arasındaki sınırları o kadar belirsizleştirmiştir ki, belli bir alanı seçip ”bu kimyadır” demek neredeyse olanak dışıdır.

C.E. Mortimer / Modern Üniversite Kimyası

Ders Kitaplarındaki Kimya Tanımları

Nitekim tüm bu koşullar kimyaya dair özgün tanımlamalar yapmaya engel değildir çünkü en nihayetinde kimya diğer bilim dallarının ötesinde de bir tek olarak vardır. Eğitim hayatımız boyunca yapılan tüm tanımlamalara aşinalık varsa eğer kimyaya dair bir şeyler aklımıza hemen gelebilmektedir. Ancak kanımca dikkat edilmesi gereken husus, kimya bilimi yapılan tanımlamalardan da öte ele alınması gerektiğine dair olacaktır. Ders kitaplarında en basit tanımlama kuşkusuz ya şu olacaktır ya da buna benzer bir tanımlama olacaktır,

Kimya, maddenin özelliklerinin saptanması, bileşimi ve dönüşümleri ile uğraşan bir bilim olarak tanımlanabilir.

C.E. Mortimer / Modern Üniversite Kimyası

Bu tanımlama elbette ki doğru bir tanımlamadır. Fakat bu tanımlama özelinde hareket ederek daha da genişletebiliriz. Evrene dair açıklamaları içeren bilim dallarını kolaylıkla evrenin kendisiyle bağdaştırabilir, bu bağdaştırmanın sebebi olarak bilim dallarının evrenin içinden çıktığını aktarabiliriz. Nitekim kimya da, böylesi bir bilim dalıdır. Yaşadığımız evrende somut her şeyin -yani maddenin- yapı taşı olan atomlardan türediği bu türemenin de bir nedenler zincirine sebep olduğu kabul edildiği noktada da, kimya söz konusu bu duruma dair sorulara cevap verme konusunda en temel noktadır.

Bir Gözlem, İnceleme

Bir bir elementlerin birleşmeleri sonucunda meydana getirdiği bileşikler ve değişimler, bu değişimlerin ve bileşiklerin oluşturduğu reaksiyonlar, bu reaksiyonların meydana getirdiği sonuçlar ve bir başka değişimler ve yine bu değişimlerin meydana getirdiği başka reaksiyonlar. Kimyanın özüne dair söylenebilecek en temel şey sanırım kimyanın bir inceleme olduğudur. Kimya bir inceleme, gözlem hatta –özellikle uygulamalı kimyada çok bariz bir şekilde fark edileceği gibi– hassas bir gözlemdir. Ödüllü dizi Breaking Bad’in başrol karakteri olan Walter White’ın, aktardığı bir ifade kimya tanımlaması açısından çok açıklayıcı bir ifade olarak alıntılanabilir,

Teknik olarak kimya maddenin incelenmesidir. Ama ben değişimin incelenmesi olarak görmeyi tercih ediyorum (…) Elektronlar, enerji seviyelerini değiştiriyorlar. Moleküller, bağlarını değiştiriyorlar. Elementler, birleşip bileşiklere dönüşüyorlar. Hayat da bu zaten, değil mi? Değişmez bir şey, bir devir.

Breaking Bad / S01B01

Her ne kadar bir diziden olsa da, kimyaya dair bu alıntı ders kitaplarındaki tanımlamaların daha da genişletilmiş daha farklı perspektifinden ifade edilmiş hali olması dolayısıyla, değinmek istediğim bir alıntıdır.

Kimya bilim
Breaking Bad / S01B01

Kimya bir durağanlıktan öte süreçle ilişkili bir bilim dalıdır. Evrende var olan ve var olacakların incelenmesi gibi bir ifadeyle özetleyebiliriz. Ders kitaplarında yapılan tanımlamalar da elbette yanlış değildir. Nitekim çoğunlukla ders kitaplarındaki tanımlamaların zihinde uyandırdıklarının ötesinde bir bilim dalı olarak düşünülebilmektedir ve belki de düşünülmelidir.

Dipnot

  • [1] Yazıyı fen bilimleri ile sınırlı bırakmak istediğimden ilk paragrafta ifade edilen bilimler fen bilimleri ile ilişkilidir. Anca elbette ki doğal olarak birden fazla, farklı bilim dallarına da yer verebilmek mümkündür.

Bizleri Instagram ve Twitter hesaplarımız üzerinden takip edebilirsiniz. Diğer içeriklerimize de göz atmayı unutmayın!


Mert Can Ay
Ege Üniversitesi Kimya bölümü öğrencisi. Lisans eğitiminin yanı sıra düşünmekten ve düşlemekten hoşlanan, kendi çapında da felsefeye, edebiyata ve sanata dair merakı neticesinde düşüncelerini aktaran birisi. [email protected]