İstanbul'un Fethi

İstanbul’un Fethi’nin 567. Yılı

Sana dün bir tepeden baktım aziz İstanbul!

Görmedim gezmediğim, sevmediğim hiçbir yer.

Ömrüm oldukça, gönül tahtıma keyfince kurul!

Sade bir semtini sevmek bile bir ömre değer.

Yahya Kemal Beyatlı

Birçok medeniyet ve millete ev sahipliği yapmış, devletlerin dünyanın merkezi olarak kabul ettiği İstanbul’un Fethi’nin 567. yılı kutlu olsun!

Fethi İmkanlı Kılan Deha: Fatih

Toplumlar mı büyük liderleri yaratır, yoksa büyük liderler mi büyük toplumları yaratır? sözünden, büyük toplumların büyük liderler çıkardığı gibi, büyük liderlerin de toplumların değişmesinde ve gelişmesinde lokomotif görevi yaparak önemli roller oynadıkları anlaşılmaktadır. Bunların yanında, toplumların içerisinde bulundukları sıkıntılarının da büyük liderlerin yetişmesinde önemli bir etken olduğunu görmekteyiz.

Ali Kuşat
İstanbul'un Fethi

İstanbul ve İstanbul’u fetheden Fatih Sultan Mehmet tarihte önemli bir yere sahiptir çünkü, İstanbul dünyanın başkenti olarak tevazu görmektedir. Fatih’i gerek Türk tarihinde gerekse dünya tarihinde İstanbul’u alması önemli kılar. Bunun yanında Onu tarihte önemli kılan bir diğer önemli etmen ise Osmanlı devletinin gelişmesinde temellendirdiği sosyal-kültürel yapı ve oluşturduğu devlet felsefesidir.  

Böyle kişilerin başarılarının arkasında elbette ki, zekaları, bilgileri ve tecrübelerinin etkisi oldukça büyüktür.

Ali Kuşat

Fatih Sultan Mehmet’in İstanbul’un fethi gerçekleşmesinde çok iyi bir öğrenim görmesinin; sosyal bilimler, din bilimleri ve pozitif bilimlerde iyi düzeye gelmesiyle birlikte edebiyat, felsefe, coğrafya, tarih, ve askeri alanlara olan ilgisinin büyük etkisi vardır. Türkçe’nin yanında Farsça, Arapça, Yunanca, Sırpça, İtalyanca ve Slavcayı da belirli ölçülerde öğrendiği belirtilmektedir. Fatihin İstanbul’u fethindeki en büyük etken tabiki de zekası ve çalışkanlığıdır. İstanbul’un Fatihi olarak anılmasında en ufak detayına kadar düşündüğü, en iyi şekilde yapmaya çalıştığı, gece gündüz demeden üstünde durduğu fetih taktikleri ve yaptığı hazırlıkların önemi büyüktür.

Rise Of Empires: Ottoman – İstanbul’un Fethini Konu Alan Netflix Belgeseli

Dünyanın en büyük film ve dizi platformu Netflix’te yayınlanan ve 6 bölümden oluşan belgesel iddialı bir oyuncu kadrosuna sahip. Oyuncu kadrosunda Türklerin çokluğu, akıllara yapımcı firmaların yerli menşeli oluşunu getiriyor. Seslendirmesini Usta Aktör Charles Dance’ın yaptığı belgeselde Fatih Sultan Mehmet’i  Cem Yiğit Üzümoğlu, Mara Hatun’u Tuba Büyüküstün, Çandarlı Halil Paşa’yı Selim Bayraktar, Giovanni Giustiniani’yi Birkan Sokullu, Lukas Notaras’ı Osman Sonant, II. Murat’ı Tolga Tekin, ve Zağanos Mehmed Paşa’yı Ushan Çakır canlandırıyor.

Rise of Empires: Ottoman | Resmi Fragman | Netflix

Belgeseli farklı kılan nokta ise dilinin İngilizce olması. Bir diğer dikkat çeken nokta ise belgeselin senaryosu Profesör Doktor Celal Şengör ve Doçent Doktor Emrah Safa Gürkan’ın danışmanlığında Kelly McPherson tarafından yazılmıştır. Rise of Empires: Ottoman’ın yönetmenlik koltuğunda ise Emre Şahin oturmaktadır. Belgeselin bölümlerini; Yeni Sultan, Surları Aşmak, Haliç’e Giriş, Gizlilik Başarının Anahtarıdır, Kadim Kehanetler ve Yıkım isimleri oluşturmaktadır.

Devasa Top Şahi!

İstanbul'un Fethi

Osmanlı Devleti top dökümü konusunda diğer devletlere göre kabiliyetli ve üstündü. Bununla birlikte, Fatih Sultan Mehmet devri (1451-1481), top döküm teknolojisi açısından önemli gelişmelerin yaşanarak zirveye ulaştığı ve Tophane-i Âmire’nin kuruluşu ile Osmanlı topçuluğunun kurumsallaştığı bir dönemdir. Aynı zamanda dünya topçuluk tarihinde dikkate değer tarzda önemli bulunan seyyar top dökümhaneleri kavramı ve iki parçalı büyük muhasara topları dökümü Fatih Sultan Mehmet devrinde gerçekleştirilmiştir.  Ayrıca ısınan top ve diğer ateşli silahların yağ ile soğutulması uygulaması da ilk defa o dönemde gerçekleştirilmiştir.

Fatih Sultan Mehmet Şahi adlı topu Macar Top Ustası Urban’a (Urban Ustanın topu  dökmesinde Osmanlı top ustaları; Ali, Müslihiddin ve Saruca’ da etkili olmuştur.) döktürmüştür. Bu top Fatih Sultan Mehmet Tarafından İstanbul’un Surları için özel olarak ürettirilmiştir. Şahi top diye adlandırılan iki parçalı büyük toptan da 3-4 adet üretilmiştir. 5,5 metre uzunluk, 274 cm dış çevre, 92 cm yarı çap, 18 ton ağırlık ve 544- 680 kg gülle ağırlığı toplarla ilgili diğer bilgi olmakla birlikte Şahi’den çıkan gülleler 2 kilometre kadar gidebiliyordu.

Gemiler Karadan Yürütüldü mü?

İstanbul'un Fethi

Osmanlı tarih kaynakları ve İtalyan tarih kaynakları da dahil bir çok kaynak gemilerin karadan yürütüldüğünü doğrulamaktadır. Fatih, Haliç’teki zinciri aşıp gemileri Haliç’e indirmek için tam olarak rotası belli olmayan bir yola yağlı ray sistemi kurarak kadırgalarını haliç suyuna indirmeyi başardı.

Karadan yürütülen gemiler çektiri sınıfı kürekli gemilerdir ve kürek miktarına göre kadırga kalyete pergende ve  fusta gibi adlar alan bu gemilerde bir yada iki direk üzerinde üçgen Latin yelkeni bulunmaktadır. Gemileri karadan yürütme mantığı İstanbul’un Fethinden önce farklı kuşatmalarda farklı ordular tarafından defalarca kez denenmiştir. Gemilerin en boy oranlarına, türlerine ve geçmişteki örneklerine bakıldığında gemileri karadan yürütme fikri düşünüldüğü kadar da zor değildir. Ancak Gemileri karadan yürütebilecek potansiyel bir fikre sahip olmak için farklı kültürleri bilmenin ve askeri dehanın önemi büyüktür. Fatih Sultan Mehmet’de askeri bir deha ve farklı kültürleri bilen bir padişahtı.

İstanbul’un Fethi için Söylenmiş olan Hadis-i Şerif Gerçek mi?

İstanbul'un Fethi

İstanbul’un Fethi ile ilgili bildiğimiz önemli tartışmalardan biri İstanbul’un fethinin Hz. Muhammed (sav) tarafından dile getirilip getirilmediğidir.  Bu hadisi şerif;  “ İstanbul mutlaka fethedilecek, onu fetheden komutan ne büyük komutan, onu fetheden asker ne büyük askerdir” diye buyurur. Ancak klasik İslam tarihçileri bu hadise gerçek olmadığı için itibar etmezler. Ayrıca Osmanlı tarihlerinde de bu hadis-i şerifle ilgili bir bulgu yoktur. Bu yüzden tarih dosyalarında rivayet olarak adlandırılan bu hadis-i şerif sadece halk tarafından kabul görmüştür.

Kuran-ı Kerim’de Allah’tan başka hiç kimsenin gaybı bilemeyeceğini, yani geleceğe dair haber veremeyeceğini, ve özellikle kıyamet saatini söyleyemeyeceğini vurgulayan birçok ayet-i kerime bulunmaktadır. ( Araf 7/187, Naziat 79/42-45, Ahzab 33/63, Ta Ha 20/15, Cin 72/25 ve 26).

Emrah Safa Gürkan

Diğer içeriklerimize göz atmak için buraya tıklayın. Ayrıca, bizi Instagram ve Twitter üzerinden takip etmeyi unutmayın!

Kaynakça:

  1. İnalcık, Halil. The Conqueror, The Conquest And The Restructuring of Istanbul. İstanbul: Türkiye Ekonomik ve Toplumsal Tarih Vakfı.
  2. Gürkan, Emrah Safa. Bunu Herkes Bilir. İstanbul: Kronik Kitap, 2020
  3. Yılmaz, Fevzi. Fatih Sultan Mehmet Dönemi Topları ve Değişen Üretim Paradigması. İstanbul: FSM İlmî  Araştırmalar İnsan ve Toplum Bilimleri Dergisi, 2014.
  4. Altan, Ebru. İstanbul’un Fethi Sırasında Şehirde yaşananlar Ve Psikolojik Durum. İstanbul: Tarih Dergisi, 2017.
  5. Kuşat, Ali. Fatih Sultan Mehmet’in Kişiliği Ve Fetihteki Rolü. Kayseri: Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 2003.

Oğulcan SARI
Siyaset Bilimi & Uluslararası İlişkiler Uzmanı / Siyaset, Ekonomi, Uluslararası İlişkiler ve Fotoğraf’a ilgili / İnstagram: @benogulcansari / mail: [email protected] / Bir Parça Tuhaftık