arama

Günümüz Medya ve Haber Kaynaklarında Doğru Bilgi

  • paylaş
  • paylaş
  • eraymahluk eraymahluk

Günümüz medya ve haber kaynaklarında doğru bilgi, araştırma ve kaynakların doğru kullanımı, günümüz teknolojisi ile bir hayli zorlayıcı durumda. Her internete erişim sağlayabilen insan, sosyal medya ve sosyal özgürlük taşıyan platformlarda yalan bilgi sunabilme özgürlüğüne sahip. Peki bu durumda iken nasıl doğru bilgiye ulaşacağız?

Doğru Bilgi

GİRİŞ

Uzun zamandır ulusal olarak bir Vikipedi krizimiz bulunmaktadır. Bu kriz, gerek yetkili mercilerin biz halkla etkileşim kurmamasından ve gerekse biz Türk halkı olarak da merak duyduğumuz konularda uzun uğraş vermekten çekindiğimiz için, sorunun neden kaynaklı olduğunu bilmediğimiz bir kriz haline gelmiştir. Halkımızın birçoğunluğu bu krizin iktidarın doğru bilgi erişimini kısıtlaması olarak nitelerken bir kısmı da sebepleri öğrenip ona göre karar vermektedir. Mevcut Vikipedi krizinden yola çıkarak bu kriz aşılabilir mi, Vikipedi açılsa bile doğru ve etkili kaynaklara ulaşmış olur muyuz ve hangi kaynaklar yanlış bilgidir ve hangi kaynaklar doğru bilgi kaynaklarıdır bunu inceleyeceğiz.

1) HIZLI BİLGİ EDİNME

Hızlı bilgi edinme diye bir şey gerçekten var mıdır ve bu edindiğimiz bilgi doğru bilgi midir? Doğru bilgi kaynaklarına gelmeden önce bu soruyu cevaplamamız lazım ancak onun da öncesinde araştırmalarımızı gerçekleştirdiğimiz, bilgi edindiğimiz ve birçok takibi yaptığımız internetin nasıl bir platform olduğunu inceleyelim. 

1.1) İnternet

Hepimizin günlük olarak kullandığı internette Türkiye halkı olarak, nüfusumuzun büyük bir kısmı günlük hayatının 7 saate kadarını internette geçirmekte. Ancak böylesine büyük vakit ayırdığımız internet nasıl bir platform. Öncelikle internetin herkese açık bir yer olduğunu hepimiz bilmekteyiz. Yani şu anda hepimiz internetimizi açıp; Google, Yandex ya da farklı tarayıcılar kullanarak bir internet sitesine girip burada şahsi bilgimizin doğruluğunu hiç araştırmadan ya da yanlış araştırma ya da eksik araştırma ile bilgilerimizi o siteye aktarabilir ve bu yanlış bilginin milyonlarca insana ulaşmasını sağlayabiliriz. Nitekim bu hata sadece ulusumuza özgü olmayıp dünyada milyarlarca insan, her an bu hataya düşerek insanları bilerek ya da bilmeyerek manipüle etmektedir. 

1.2) Günümüz Hastalığı Hızlı Bilgi: Fast İnformation

Peki böyle bir ortamda hızlı bilgi edinmek mümkün müdür? Edindiğimiz hızlı bilgi etkili midir? Hızlı bilgi dediğimiz bilgi edinme türü ne yazık ki mümkün değildir. Kendi adıma “fast information” dediğim bu kavramı gelin bir örnekle daha iyi açıklayalım. Bugün bir takım fast food markaları bulunmakta. Öyle ki bazı markalar ve bazı gıda türleri, bazılarımızın günlük gıdası olmuş bulunmakta. Bu fast food türlerini ne kadar sağlığımıza zararlı olduğunu bilsekte tüketmekte, anne yemeği dediğimiz sağlıklı gıdalardan uzaklaşmaktayız. Tabi bunda günlük hayatımızın koşuşturması, meşguliyetler ya da yemek hazırlama zahmetine katlanmamak büyük oranda etkili. Ancak sağlığımız ve vücudumuzun bağışıklık sistemi, bu yemek konusunda ticari firmalar kadar hızlı olarak evrilmiyor her geçen gün sağlığımız daha da bozuluyor. Fast food yiyeceklerinin sağlığımıza nasıl bir etkisi olduğunu uzun uzadıya anlatacak değilim. Peki bu fast food türü yiyeceklerin konumuzla ne alakası var? Nasıl ki vücudumuz bu yiyecek türüne uygun, hızlı evrilmiyor işte internet ortamı da bu fast information’a karşı da evrilmek konusunda zorluk çekiyor. İnternette ki birçok yazar aslında çevremizdeki sıradan, bilgi edindiği ve bilgi verdiği konuda uzmanlığı olmayan insanlardan oluşmakta. Bu durum ise insanlara sağlıksız bilgi sunmakta, bilgi kirliliği oluşturmaktadır. Bahsettiğimiz gibi fast information sağlığa zararlıysa, anne yemeğimiz olan gerçek, zahmetli, doğru bilgi kavramına nasıl ulaşabiliriz? Bu konu hakkında fikirlerimizi ilerleyen bölümlerde vereceğiz ama hangi kaynaklar adeta bir fast informationdır, hangi kaynakların bilimsel geçerliliği yoktur bunları inceleyelim.

2) GEÇERSİZ KAYNAKLAR: YARI BİLİMSEL YA DA BİLİMSEL OLMAYAN KAYNAKLAR

Yukarıda hızlı bilgi edinmenin zararlarını örneklendirmelerle anlattık. Şimdi bu kaynakları size aktaralım. Fakat önce daha iyi anlamak açısından kaynakça nedir bundan bahsetmeliyiz. 

2.1) Kaynak Kullanımı ve Kaynakça

Kaynakça; okuduğumuz kitaplar, makaleler ya da araştırmalarda ki son sayfada yer alan ama öncesinde alıntı yapılan her söz/paragraf/bilgi/kaynağın aynı sayfasında “dipnot” olarak belirtilmesi kesinlikle mecburi olan sonrasında da kullanılan tüm bu kaynak eserlerinin derlenip, araştırma eserinin son sayfalarına alfabetik sırayla yerleştirilen bilgi notudur. Bugün piyasada kaynakçası olup bilimsel geçerliliği kesinlikle olmayan birçok araştırma eseri mevcuttur. Aynı şekilde internet sitelerinde de bu durum söz konusudur. Çünkü genel olarak insan (Dünyada akademik araştırma yapan ya da yapmayan her insanda mevcut olan problem) hızlı erişim maksadıyla ya da siyasi, ideolojik, dini, etnik sebeplerle araştırmacıya gönülden bağlı olması sebebiyle kaynakların araştırmasını yapmamaktadır. Ancak bu kaynakçası olup bilimsel geçerliliği olmayan eser ve internet siteleri, ne yazık ki kendisi gibi kulaktan dolma bilgiler yayan kaynaklardan alıntı yapmakta ya da kaliteli eserler sunup takipçilerinde güven kazanmasının ardından kendi ideolojik bilgilerini yaymak amacıyla yalan bilgiler sunabilmektedir. Bu sebeplerdir ki kaynağın güvenirliği için tenkit edilmelidir. Bunun hakkında da kısa ve yazımızın konusundan yola çıkarak doğru bilgi verilmesinin gerekli olduğunu düşünüyorum

2.1.a) Tenkit

Yukarıda bahsedilen tenkit yöntemi 2’ye ayrılmaktadır. Tabi ki bu farklı yöntemlerle incelenebilir ancak genel anlamda 2 diyebiliriz. Bunlar dış ve iç tenkitlerdir. En özetiyle anlatmak gerekirse; Dış Tenkit: Kaynağın birnevi orijinal mi kopya mı olduğu daha derin araştırmalarla doğru zamanda çıkarılmış bir kaynak eser mi olduğu; eserin kapağına, sayfalarına bakılan tenkit yöntemidir. İç Tenkit: Eserin daha derinden bahsedilen bilgilerin ve kullanılan kaynakların doğruluğunun araştırıldığı tenkit yöntemidir ki en zor ve uğraştırıcı yöntemdir. 

2.2) Yarı Bilimsel ve Bilimsel Olmayan Kayaklar 

Vikipedi: Yarı bilimsel bir kaynaktır. Böyle bir kaynağın ne ülkemiz Türkiye Cumhuriyeti’nde ne de uluslararası akademik kurumlarda bilimsel maksatla kullanılması söz konusu bile değildir. Ancak toplumsal araştırmalarda örnek olarak kullanılması söz konusu olsa bile tam bir bilimsel kaynak olması açısından kesinlikle bir geçerliliği yoktur. Bunun sebebi öncelikle kaynakların doğruluğunun tartışılır olması. Sitenin halka açık bir sistem olması nedeniyle alanında uzmanların ve akademisyenlerin paylaşım noktası değil site içinde ki rütbelilerin paylaşım yapması sebebiyle kesinlikle ne bir bilimsel geçerliliği vardır ne de örnek gösterilebilir. 

Gazeteler: Yine gazetelerde ki bilgilerin kaynak kullanılmadan gösterim yapılması sebebiyle bu tür yayım organlarının da kullanılması mümkün değildir. Bu tür yayımlar manipülasyon, provokasyon ve eksik bilgilere gebe yayım organlarıdır. Bilimsel kaynak değildir.

TV Haberleri ve İnternet Haberleri: Gazete gibi olan bu yayın organları da aynı gazete özelliklerini taşımakta ve bilimsel geçerlilik sunmamaktadır. Bilimsel kaynak değildir.

Bazı Belgesel ya da Tarih Dergileri: Bunlar ticari amaç güttükleri için bunların reklamını yapmamak maksadıyla isim vermiyorum. Doğru araştırmayla bulunabilir. Bunlar Vikipedi’de ki koşullarla aynıdır ya da büyük oranda benzerlik göstermektedir. Yarı bilimseldir.

Saydığımız bu organlar yoruma açık ya da manipülasyon ve provokasyon niteliği taşıması sebebiyle buralardan araştırma yapan her bireyin tenkit ile yorumlaması ve doğrulaması lazımdır. Ancak doğru bilgiye bu şekille ulaşabiliriz

3) BİLİMSEL KAYNAKLAR

Bilimsel kaynaklar, uluslararası alanda ve Türkiye Cumhuriyeti’nde akademik ve bilimsel geçerliliği olan kaynaklardır. Bunlar açıktır. Kaynaklarının da doğru ve güvenirliği saptanmıştır. Ancak yine de her sorgulayan birey gibi bunların da doğruluk ve güvenirliği tartışılmalı ve doğru sonuca ulaşılmalıdır. 

3.1) Yarı Bilimsel, Manipülasyon ve Provokasyona Açık Vikipedi’den Doğru İnternet Sitelerinde Araştırmalar Yapmaya

Vikipedi’nin kapanmasında hiçbir sorun yoktur. Tembelleşmiş halkımızın ve çok meraklı olanın doğru araştırmalar yapması mühimdir. Bu sebepledir ki şu an daha doğru araştırmalar yapılması açısından bazı doğru kaynakları bildireceğiz. Ancak artık şunu son kez belirtmeliyiz ki hızlı bilgi, fast information diye bir şey yoktur, sağlıksızdır, aklı, mantığı ve kalbi kirletir. Bilgiye ulaşmak, zahmetlidir. Bilgi, zaman ister. Bilgi, zordur. Bilgi, nazlıdır ve her zaman sonuca ulaşamayabilirsiniz. Bilgi, Everest’e tırmanmak gibidir ve ancak gerçek mutluluk onun tepesindedir.

https://www.academia.edu/ : Bu site tabiri caizse akademisyenlerin sosyal medyasıdır. Birçok araştırma eserine, makalelere bu siteden ulaşabilirsiniz. Ne yazık ki kitap okuma oranı bile çok düşük olan halkımızın böyle ucuz ve masrafsız makaleleri okumak gibi bir alışkanlığı hiç olmayıp bu siteler sadece akademik araştırmacıların gözetimine kalmıştır. Bu makalelerin birçok insana göre yazım dilinin, bilimsel geçerliliği olmayan yazılara göre ağır olması sebebiyle halkın anlayamamasına ve halkın gerek sözcük dağarcığı gerek anlama kapasitesi yüzünden okunmamalarına ve hatta hiç bilinmemelerine yol açmaktadır.

https://scholar.google.com.tr/ : Google Akademik. Burası Google’ın akademik web tarayıcısıdır. Bu tarayıcıdan milyonlarca Türkçe ve yabancı makalelere ulaşabilir, doğru bilgileri daha net öğrenebiliriz.

İnternet üzerinden kısa bir araştırma ile birçok doğru bilgiye dair internet sitesine ulaşabiliriz. Şimdi de diğer kaynaklardan bahsetmek istiyorum 

Yazımızı daha fazla uzatmak istemediğimden kısa keseceğim. Kütüphaneler, doğru kitaplar, doğru internet sitelerinden birçok doğru bilgiye ulaşabiliriz. Ancak sadece Vikipedi diye bir kaynağa bağlı kalmamalı, bilginin zor ve zahmetli yollarından araştırmalarımızı yapıp gerçek bilgiye ulaşmalıyız. 

SONUÇ

Son zamanlarda çıkan, Vikipedi’nin kapatılmasına dair bilginin kısıtlanması anlayışı açık bir şekilde yanlıştır. Bilgi kısıtlanmamış, yanlış bilginin önüne geçilmiştir. Belki farklı önlemler de alınabilirdi belki de artık son çareye başvurduk ancak her koşulda sebep ne olursa olsun bilgiye ulaşım kısıtlanamaz ve bilgiye ulaşmamak ancak korkakların ve tembellerin işidir. Doğru bilgiye ulaşmak zordur ve bu sebeple çeşitli meslek dallarında uzmanlıklar vardır. Ayakkabıcı ayakkabı işini öğrendiği için uzman, satıcı satıcılığı öğrendiği için uzman, felsefeci felsefeyi, matematikçi matematiği tarihçi tarihi öğrendiği için uzmandır. Hiçbir kimse ya da çok nadir olabilir, iktisatçılıktan felsefeciliğe geçemez. Uzman kendi alanında uzmandır ve diğer alanlarda uzmanlık yapmak çok daha meşakkatli bir yoldur. Vikipedi gibi kaynaklar bilgiye ulaşmayı kolaylaştırmaz aksine bilgiye ulaşımı sınırlandırır. Aynı fabrikadan çıkan bilgilerin bir toplum olarak aynı sınırlı bilgilerle kullanılması zihinleri körleştirir. İlk okul, orta okul ve lise öğrencilerine daha hızlı bilgiye ulaşmak için yapılan Vikipedi yönlendirmesi çocuk ve gençlerimizi iyiden iyiye tembelleştirmektedir. Fast information yoktur, bilginin yolu taşlı, keskin ve dikenlidir. 


etiketlerETİKETLER
Üzgünüm, bu içerik için hiç etiket bulunmuyor.
  • Blogergirl
    7 ay önce

    Daha demin de bana oldu. Annem başladı saçma sapan yorumlar yapmaya. Ben ileride eğer nasip olursa seslendirme yapmak istiyorum. Bir nedeni yok sadece en azından denerim. Olmazsa sorun değil zaten. Neyse… başladı işte seslendirme stüdyosu ile ileri geri konuştu. Yok efendim neymiş? Oraya giren birdaha çıkamazmış. Orada bana dansöz kıyafeti giydirirlermis benim kanımın hepsini alırlarmış (onlarda vampirdi zaten. ) saçmaladı da saçmaladı!! Ve bunların hepsini haberlerde duymuş!! Haberlerde. Yanı muhabirler ne ilgilerini çekiyorsa onlarla ilgili haber yaparlar. Doğru veya yanlış olduğuyla ilgilenmezler. Onların amacı insanlara haber göstermektir. Tabii böyle oluncada … işte. Her konuda tedirgin nesiller yetişiyor.

    0
    yorum beğen