Gogol'un Palto Eserini Yorumlama ve İnceleme

Gogol’un Palto Eserini Yorumlama ve İnceleme

Gogol'un Palto Eserini Yorumlama ve İnceleme
Gogol’un Palto Eserini Yorumlama ve İnceleme

Gogol’un Palto eserini yorumlama ve inceleme adlı yazımıza hoş geldiniz. 1842 yılında yayınlanan bu eser, buzdağının görünen yüzüyle ”küçük insan” temasını işliyor. Peki ya buzdağının görünmeyen kısmında ne var? Dilerseniz önce Gogol kimdir ona değinelim. Daha sonra ise edebiyatta insancıl ve gerçekçi bir damarın başlangıcı olan eserimiz Palto’yu detaylarıyla yorumlamaya ve incelemeye koyulalım.


Kim Bu Gogol?

Gogol'un Palto Eserini Yorumlama ve İnceleme
Nikolay Vasilyeviç Gogol

Yazarımız 1809 yılında dünyaya gelmiştir. Oyun, öykü ve roman olmak üzere edebiyatın çeşitli formlarında eserler üretmiştir. Gerçekçi ve romantik eserler ele aldığı için metinleri eleştirmenler tarafından ilgiyle karşılanmıştır. Hatta Müfettiş adlı oyunu Rus bürokrasisini eleştirdiği için şimşekleri üzerine çekmiş bu sebeple Rusya’dan ayrılıp Roma’ya geçmiştir. 1852’de hayata gözlerini yummuştur.

”Hepimiz Gogol’un Paltosu’ndan Çıktık!”

Gogol'un Palto Eserini Yorumlama ve İnceleme
Fyodor Mihayloviç Dostoyevski

Rus edebiyatının nadide yazarlarından biri olan Dostoyevski, Gogol hakkında, ”Hepimiz Gogol’un Paltosu’ndan çıktık” der. Şüphesiz bu sözdeki ”hepimiz” ile kastedilen Rus edebiyatıdır. Lakin sadece Rus edebiyatı için geçerli değildir bu. Gogol’un Palto eseri, dünyanın dört bir yanında öykü türü ve küçük insan temalı eserlerin birçoğuna örnek olmuştur. Bu sözü söyleyen Dostoyevski nasıl İnsancıklar eserinde Palto’dan esinlenmişse, Türk edebiyatında da Sait Faik, Sabahattin Ali, Memduh Şevket, Fahri Celal, Oktay Albal, Haldun Taner gibi isimler de Gogol’un Paltosu’ndaki insan tipinden etkilenmiştir. Hatta Kürk Mantolu Madonna’nın başkahramanı Raif Efendi de buna örnek verilebilir. Yaşayışı, ezikliği, işyerindeki arkadaşlarının alaylarına maruz kalmasıyla Palto’daki başkahraman olan Akakiy Akakiyeviç’i bir hayli andırır.

Gogol’un Paltosu

Evet, şimdi de gelelim Gogol kaleminden çıkmış olan Palto eserini yorumlama ve inceleme yazımızın eser detayları kısmına. Daha önceki dönemlerde kralların, prenseslerin, soyluların, kahramanların, yüksek duygularla baş etmeye çalışan yüksek mevkilerdeki insanların başlarından geçenleri konu edinen bir edebiyat söz konusuydu. Odağına köylüleri, yoksul kentlileri, küçük memurları, onların maddi sıkıntılarının yanında, manevi dertlerini, iç dünyalarındaki bastırılmış arzularını, hırslarını, korkularını, kendilerinden rütbeliler, yüksek mevkidekiler karşısında içine düştükleri bocalamaları, kendilerini önemsizleştirerek direnmelerini, küçük kurnazlıklarını almasının ilk ve en başarılı örneklerinden biridir Palto.

Biraz olay örgüsüne değinecek olursak; küçük insan ve sıradan memur kategorisinde değerlendirebileceğimiz başkahramanımız olan Akakiy Akakiyeviç’in hikayesi bu. ”Devlet dairelerinden birinde…” diye başlıyor eserine Gogol. Hangi birim olduğunu söylemek istemediğinin gerekçesini de bu dairelerdeki memurların tepki göstermek için fırsat kolladığını dile getirerek açıklığa kavuşturuyor. İşte bu devlet dairelerinin birinde görevi yazıları temize çekmek olan Akakiy Akakiyeviç, tüm devlet dairesi dahil olmak üzere çevresindeki herkes tarafından hor görülen, dalga geçilen insan konumundadır. İşte sırf bunu bile detaylı ve bir o kadar açık bir şekilde ele alması Palto‘nun yaşamın olağan bayağılıklarında trajik olanı buldurduğunu gösteriyor.

Bastırılmış Duyguların Uyanışı

Gogol'un Palto Eserini Yorumlama ve İnceleme

Bir paltodan çok bir sabahlık haline gelmiş olan Akakiy Akakiyeviç’in paltosu, artık yamanmayacak duruma geldiğinde Akakiyeviç‘in zar zor yeni bir palto almasıyla başlıyor aslında her şey. Herkesin artık kendisine karşı çok daha iyi davranacağını sanması, aşağılanmış insan olmaktan çıkıp saygı göreceğini sanması onu yerle yeksan eden asıl şeydi. Hiçbiri gerçekleşmedi çünkü. Öte yandan paltosu çalındığında kaybını bulmalarına yardım etsinler diye kapısını aşındırdığı karakol, emniyet ve “mühim adamlar”ın aşağılamalarından kalbi o kadar kırılmıştı ki, kaldıramadı tüm yaşananları ve Rusya ayazını. Toplumsal hayat içerisinde önemsenmeyen ve birbirine çok benzeyen hayatlarda ya da iç dünyalarında anlatılmaya değer şeyler olduğunu işlediği gibi bununla birlikte Rus bürokrasisinin dehşet vericiliğini de kesin bir şekilde ifşa ediyor Gogol.

Bir Hayalet

Gogol'un Palto Eserini Yorumlama ve İnceleme

Hayatının bir paltoyla değişeceğini sanıyorken kalbi kırılarak bize veda eden kahramanımızdan geriye ne mi kaldı, bir hayalet. Petersburg sokaklarında eski yeni, memur ya da mevki sahibi dinlemeden herkesin sırtlarından paltolarını koparır alır bu hayalet. 19.yüzyıl sonunda hayalet hikayeleri popüler kültürün önemli bir ögesidir; Palto’dan sadece 6 yıl sonra 1848’de yayınlanan Kominist Manifesto‘nun girişinde Avrupa semalarında dolaşan bir hayaletten söz edilmesi de boşuna değildir.

Gogol ve Palto Üzerine Söylemler

Gogol’da üstün bir gülmece yeteneği olduğu gibi, ondan hiç aşağı düzeyde kalmayan bir düzeyde trajedi yeteneği de vardır (…) Hem gülünç hem de trajik bir yargısı olan Akakiy Akakiyeviç’in öyküsünün anlatıldığı Palto (metinde Kaput olarak zikredilir kitabın adı), trajedi öğesinin büyük bir güçle duyumsandığı gülünç bir öykü değil midir? Gogol’un gülünç olanla üzünçlü olanı büyük bir başarıyla iç içe verişine gelince, bu bir eksiklik değil, tam tersine, onun yazarlığının ilk ağızda dikkati çeken göz kamaştırıcı yanlarından biridir.

Belinski

Ezilmiş, aşağılanmış, kişiliği ayaklar altına alınmış bir insanda, insan doğasının canlı, sindirilememiş, sağırlaştırılamamış arzularını, ihtiyaçlarını belirliyor, ruhun derinlerinden baskılara karşı gizli kalmış protestosunu çekip çıkarıyor ve bizim değerlendirmemize, vicdanımıza, duygularımıza sunuyor.

Dobrolyubov

Ama derin su dalgıçları, siyah inci avcılar, derin sulardaki canavarları plajlardaki gölgeliklere tercih eden kişiler, Palto’da kendi varoluş durumumuzu, ender yaşanan akıldışı algı anlarına bağlayan gölgeler bulacaktır.

Nabokov

Gogol‘un Palto Eserini Yorumlama ve İnceleme yazımızın sonuna geldik. Peki ya siz Akakiy Akakiyeviç’in konumundaki küçük insan olsaydınız, hayatınızdaki her şey nasıl değişirdi?

”Gogol’un Palto Eserini Yorumlama ve İnceleme” adlı yazımızın sonuna geldik. Peki ya siz Akakiy Akakiyeviç’in konumundaki küçük insan olsaydınız, hayatınızdaki her şey nasıl değişirdi? Bizleri Instagram ve Twitter hesaplarımız üzerinden takip edebilirsiniz. Diğer içeriklerimize de göz atmayı unutmayın!


Esra Nur Zileli
Satır aralarını dipnotlarla bezeyen biri.