fanatizm

Fanatizm: Düşünme Yetisini Başkasına Teslim Etmek

Fanatizm kelime anlamı olarak ‘bağnazlık‘ diye tek kelime ile açıklanabilir. Bu tek kelimenin ardında bazen tehlikeli olmayan, sadece kendimize zarar verdiğimiz bir bağnazlık olabildiği gibi, tehlikeli fanatizm örnekleri de mevcuttur. Bu yazımızda hem tehlikeli hem de tehlikeli olmayan fanatizmi anlatacağız. Fanatizm çeşitleri nelerdir? Fanatizm neden kötüdür? Tarihteki fanatizm örnekleri nelerdir?

Fanatizm Neden Kötüdür?

Fanatizm bir insanın kendi düşünce yetisini başka birine, bir ideolojiye, bir takıma, bir markaya vermesidir. Doğruyu yanlışı ayırmak yerine, fanatik olduğu fikri her şeyiyle doğru olduğuna inanmak insana kolay gelendir. Kendi düşünme yetisini başkasının eline verdiğiniz sürece siz ister istemez bir birey olmaktan çıkarsınız, birisinin yönlendirdiği biri haline gelebilirsiniz. Tabii bu anlattığımız tehlikeli boyutta olan fanatizmdir.

Fanatizm ve Takım

Fanatizm denilince ilk akla takım gelir. Bir takımı fanatiklik derecesinde tutmak. Takımınızın şampiyonluk olamama durumunda takımınızı değil de başka dış etkenleri suçlamanıza sebebiyet verir. Bu dozunda olduğu sürece size zarar vermez, aksine normal hayatınızdaki koşuşturmayı unutmanıza, kafanızı dağıtmaya yarar. Başka bir takım tutan taraftara düşmanlık beslemediğiniz sürece bu durum sadece kendinizi etkiler ve çalışma hayatınızdaki veya normal yaşantınızdaki stresten uzaklaşmanızı sağlar.

fanatizm
Fanatizm Çeşitleri: Takım tutmak

Zararsız Fanatizm

Bu duruma bir önceki örnekte de olduğu gibi farklı örnekler verebiliriz. Bazen bu bir müzik türüne ya da bir yazara karşı beslediğiniz fanatizm olabilir. Mesela J.R.R Tolkien fanatiği olmanız, ona toz konduramamanız, yazdığı her eseri muazzam olarak görmeniz ya da bir müzik grubuna karşı beslediğiniz sevginin fanatizme dönüşmesinden dolayı yaptıkları her şarkıyı muazzam olarak görmeniz zararlı değildir. Tabi bu durumlarda dahi kimsenin ya da hiçbir şeyin kusursuz olamayacağını bilmenizde yarar var fakat bazen bir şeye tutkuyla bağlandığımız zaman onun fanatiği olduğumuzu göremeyebiliyoruz.

fanatizm
Fanatizm Çeşitleri: Zararsız Fanatizm

Tehlikeli Fanatizm

Bu fanatizm türü genelde ideolojik fanatizmdir. Bir siyasi partiyi, bir siyasi kişiliği ya da bir ideolojiye karşı beslediğimiz fanatiklik tehlikelidir. Bunun tarihte de şimdiki yaşantımızda da çok fazla örneğini görüyoruz. Bir partiye karşı duyulan fanatizmin en büyük tehlikesi, başka bir partiyi tutan insanları düşman olarak görülmesine sebebiyet verebiliyor. Bunun tehlikesi dışında tuttuğunuz partinin ya da siyasi parti liderinin yaptığı hataları görmenizi etkiler. Hataları görmek yerine ona başka kılıflar bulmamıza neden olabilir. Bu durumda siz düşünme yetinizi başka bir kişinin eline vermiş olursunuz.

Tarihte Fanatizm Örnekleri

Bu örnekleri ele alırken savaşlardan örnek vereceğim. Özellikle savaşlarda ya da darbe gibi girişimlerde, ideolojik parti liderleri fanatik insanları çok sever çünkü bu fanatiklere neredeyse istediği her şeyi yaptırtabilir. İkinci Dünya Savaşı sırasında bu fanatikleri Almanya, Sovyetler Birliği ve Japonya istedikleri gibi çok güzel kullanmışlardır.

Alman Fanatizmi

İkinci Dünya Savaşı öncesi Adolf Hitler‘in Almanya’yı tekrar eski gücüne getirmeye başlaması, Alman halkında yavaş yavaş Hitler hayranlığı oluşmasını sağlamıştır. Bu hayranlık özellikle de genç nüfusta fanatizme doğru bir yol izlemiştir. Alman fanatikler düşünme yetilerini Alman liderine bırakmışlardır ve Hitler’in düşman olarak adlandırdığı her fikre, her ırka saldırmaya başlamışlardır. Bu öyle bir fanatiklik boyutuna gelmiştir ki, savaş kaybedilmeye başlandığında hatta Almanya‘nın düşmanları Berlin‘e kadar geldiğince dahi, Alman fanatikler savaşı kazanacaklarına inanıyorlardı çünkü fanatiği olduğu liderleri hala savaşın kazanılabileceğini söylüyordu.

fanatizm
Fanatizm Çeşitleri: Alman Fanatizmi

Sovyet Fanatizmi

Sovyetler Birliği lideri Stalin, İkinci Dünya Savaşı sırasında ordunun başına sosyalist fanatikleri getiriyordu. Bu fanatikler onun için önemliydi çünkü silah konusunda yetersiz olan ordusunu düşman üzerine saldırmak fikrini sadece fanatiklere verebilirdi. Bu öyle bir fanatiklikti ki, bir Sovyet askeri düşman hatlarına saldırdığı zaman geri dönemeyeceğini biliyordu çünkü geriye dönse kendi askerlerine vur emri veren komutanlar arkada hazır bekliyorlardı. Bu ne kadar ürkütücü olsa dahi kendinizden daha büyük bir düşmanla savaşırken yenebilmenizin tek yolu, ne olursa olsun düşmana karşı gelebilecek, gerekirse kendi askerlerini öldürebilecek kadar ideolojisine sadık ve fanatik komutanlarınızın olmasıdır.

fanatizm
Fanatizm Çeşitleri: Sovyet Fanatizmi

Japon Fanatizmi

Japon fanatizmi diğer örnek verdiğimiz iki fanatizmine benzerdir. Japonlar, kendi imparatorlarını bir ilah gibi görmesinden dolayı, imparatorlarının verdiği her emre koşulsuz şartsız uygulamalarına yol açmıştır. Japonlar kendi samuray felsefelerine ve imparatora karşı besledikleri fanatizm yüzünden, kurşunları kalmadığı zaman düşmana karşı teslim olmak yerine, süngülerini takıp taarruz etmelerini sağlamıştır. Samuray felsefesinde teslim olmak olmadığı için, ne durumda olurlarsa olsunlar en kötü ihtimal ile kendilerini öldürüyorlardı. Japon imparatorunun vermiş olduğu kamikaze görevlerini, sorgulamadan uygulamaları da bu fanatizm yüzündendir.

fanatizm
Fanatizm Çeşitleri: Japon Fanatizmi

Fanatik Olmayanlar Ne Yapıyorlardı?

Bu saydığım üç örnekte de herkes fanatik miydi? Hayır. Bu emirleri uygulayan herkes buna inanmıyordu fakat etrafındaki inanlar yüzünden ya emirleri uygulayacaklardı ya da emirleri uygulamadıkları için öleceklerdi. Bu durum ister istemez emirleri uygulama zorunluluğu getiriyordu. Örnek verecek olursak, kamikaze görevi iptal olan Japonlarla daha sonraları yapılan röportajlarda, herkesin kamikaze görevine can atmadığı, bazılarının bu görevi istemediği hatta kaçış yolu aradıkları söyleniyor fakat görevlerini yapmadıkları vaziyette sonucunun vatan hainliği olduğunu bildikleri için mecburen yapmak zorunda oldukları gerçeği vardı.

Fanatik İslam

Şu anda ideolojik fanatizm sadece siyasi partileri tutan insanlarda değil de maalesef teröristlerde de mevcut ve bu durum diğer saydığım bütün fanatizm örneklerinden daha tehlikelidir. İslam adı altında, terörist bazı gruplar insanların beyinlerini tamamen bu dünyadan alıp, cennete doğru odaklıyorlar. Bu durum beyni yıkanan insanlarda Allah’ın adını kullanarak, hiç şüphe dahi duymadan masum insanları öldürebilecek kadar kötü sonuçlar doğruyor. Bu insanları terörist olarak gören herkesi de Allah’ın birer düşmanı olarak görmelerini sağlıyor. Canlarının bu dünya için önemsiz olarak görmelerinin en büyük kanıtı ise, kendilerini canlı bomba olarak kullanabilmeleridir.

fanatizm
Fanatizm Çeşitleri: İslam Fanatizmi

Sonuç

Fanatizm her ne kadar basit bir kavram olarak görülebildiği yerler olsa da maalesef kötü fikirlerin fanatizmi insanları düşünmeden yoksun birer ölüm makinesine dönüştürebiliyor.
Ufak şeylerde dahi bir fikre, bir kişiye fanatiklik derecesinde hayran olmamak gerekiyor. Her insan kötü karar verebilir, her yazar her zaman çok güzel yazamayabilir, her müzik grubu her zaman iyi bir parça çıkaramayabilir, hayran olduğunuz her ne ise her zaman iyiyi yapmayabilirler. Bunu unutmadan bir şeyi sevin. Kararlarınızı her zaman kendi beyin süzgecinizden geçirmeniz gerektiğini unutmayın. Sevdiğiniz ya da hayran olduğunuz bir fikrin tam tersi olan fikirleri de araştırın, kendiniz karşılaştırın. Her kararınız kendinizin olsun. Kendiniz olun her zaman.

“Fanatizm: Düşünme Yetisini Başkasına Teslim Etmek” başlıklı yazımızın sonuna geldik. Bizleri Instagram ve Twitter hesaplarımız üzerinden takip edebilirsiniz. Diğer içeriklerimize de göz atmayı unutmayın!