Doğru Maske Seçimi

Doğru Maske Seçimi

Malum COVID-19 salgını gün geçtikçe daha ciddi bir hal alıyor. Korona virüse karşı bizi koruyan en büyük şey, hiç şüphesiz ki maskeler. Tabi ki maskeyi taktığımızı varsayarsak. Peki taktığımız maske bizi gerçekten koruyor mu? Gerçek maske nedir? Gerçek maskeyi sahtelerinden nasıl ayırt edebiliriz? Doğru maske seçimi hakkında bilgiler sizlerle.

Marmara Üniversitesi Tekstil Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Dr. Erkan İşgören’in pandeminin başlangıcında ve geçtiğimiz günlerde yaptığı iki farklı araştırma var. Buna göre pandeminin başında üretilen herhangi bir filtrasyon sağlamayan maskelerin oranı %75 iken, şuan bu oran %95 gibi korkunç bir orana ulaşmış durumda. Peki gerçek maske nedir? Bu sorunun cevabı için öncelikle maskelerin yapısına bakalım.

Maskelerin Yapısı

Öncelikle maske üretiminde kullanılan 2 farklı maske kumaşı var. Biri genelde ilk ve son kat olarak kullanılan, aşağıdaki resimde 1 ve 3 numara ile gösterilen Spunbond kumaş. Ya da halk arasındaki adı ile Tela kumaş. Bu kumaş sadece fiziksel olarak büyük parçacıkları tutmaya yararken, tek başına hiçbir filtrasyon yeteneğine sahip değil ne yazık ki.

Doğru Maske Seçimi
Doğru Maske Seçimi

İkinci ve en önemli kumaş ise ikinci kat olarak kullanılan, asıl filtrasyon yeteneğine sahip olan ve yukarıdaki resimde 2 numara ile gösterilen Meltblown kumaş. Maskenin işe yaramasını bu kumaş sağlıyor fakat fiyatı yüzünden pek çok üretici bu kumaşı yerine kullanmak yerine sadece 3 kat Spunbond yani Tela kumaş kullanıyor. Bu da dediğim gibi, hiçbir işe yaramıyor ve ne yazık ki piyasada bulunan maskelerin %95’i Meltblown kumaş kullanmıyor.

Bunun yanında son günlerde üreticilerin SMS kumaş diye tabir ettikleri bir kumaş da kullanılabiliyor. Bu kumaş Spunbond kumaş üretilirken Meltblown katmanın da Spunbond’a yedirilmesi ile elde ediliyor. Böylece maliyet daha da düşerken, maskelerin filtrasyon oranı da artıyor.

Peki gerçek maskeyi sahtelerinden nasıl ayırt edebiliriz?

Fiyatlara Dikkat

Pandemi başında parayla bile satın alamadık, bulsak bile tanesini 4-5 liraya alıyorduk. Fakat şimdilerde 50 adet maskeyi 30 liraya hatta 20 liraya satın alabiliyoruz. Ama atalarımız boşuna dememiş “pahalıysa vardır bir hikmeti, ucuzsa vardır bir illeti” diye.

Doğru Maske Seçimi

Ucuz maskelerin çoğu fason üretim şeklinde elde, steril olmayan ortamlarda üretiliyor. Bu sayede hem düzgün bir koruyuculuk sağlayamıyor, hem de temiz bir şekilde üretilmediği için daha büyük şeylere gebe olabiliyor. Bu yüzden sokakta alelade satılan maskeler yerine eczane, medikal veya büyük marketlerden aldığımız maskeler daha güvenilir olacaktır.

ÜTS Kaydı ve Maskenin Şekli

Diyelim ki bir maskeyi beğendik, fiyatı da uygun. Daha sonra yapmamız gereken şey kutuyu ve maskeyi kabaca incelemek. Kutudaki sertifikalar ve belgeler önemli. Bunun yanında maske kutusunun üzerinde bulunan barkodu Sağlık Bakanlığı’nın uygulaması üzerinden sorguladığımız zaman ÜTS kaydının çıkması lazım. Sağlık Bakanlığı’nın ÜTS Mobil uygulamasını Android için buraya tıklayarak, iOS için buraya tıklayarak telefonunuza indirip aldığınız maskenizi kontrol edebilirsiniz.

ÜTS, kısaca Sağlık Bakanlığı’nın tıbbi cihaz ve medikal malzeme takip sistemidir. Aldığımız maskenin kutusu üzerindeki barkodu bu uygulama üzerinden sorguladığımız zaman kaydı çıkıyorsa, o maske Sağlık Bakanlığı’nın sistemine kayıtlı olduğu anlamına geliyor. Eğer kayıtlı değilse fason üretim olma riski yüksektir fakat bazı yeni maske üreticileri henüz kayıt yaptırmadığı için çıkmayabiliyor. Bu kesin bir kriter değil ama hızlıca bir eleme yapma şansı sunar bize.

ÜTS Mobil nasıl kullanılır?

Diğer bir husus ise maskelerin yapısı. Dikişli maske yerine makine üretimi ultrasonik dikişli maske tercih etmeliyiz. Ayrıca maskelerin şekli düzgün mü, ipleri iyi dikilmiş mi diye şöyle bir bakmayı ihmal etmeyelim. Bulduğumuz takdirde tekli veya 5’erli, 10’arlı şekilde steril paketlenmiş maskeler daha da iyidir.

Su Testi

Teorik olarak maskeler, takan kişinin etrafa tükürük veya herhangi bir salgı yaymaması amacıyla üretiliyor. Her ne kadar son zamanda daha az görmeye başlasam da hala bazı maskeler bu prensibe bile uymuyor. Bunun için su testi yapabiliriz.

Akan bir musluğun altına maskemizi tuttuğumuz zaman veya maskeye doğrudan bir su döktüğümüz zaman maske eğer su geçiriyor ise o maske ne sizi ne de karşınızdaki insanı koruyor demektir. Olması gereken, hem iç kısımdan hem de dış kısımdan maskeyi ıslattığımız zaman maskenin kuru kalması gerekir. Eğer ıslanıyorsa, o maskeden uzak durun!

doğru maske seçimi

Üfleme veya Nefes Testi

Aldığımız maskenin doğru bir maske olup olmadığını anlamamızın diğer bir kolay yolu da nefes testi veya üfleme testi. Üfleme testi için öncelikle maskemizi takalım. Maskemizi taktıktan sonra maskeye yaklaşık bir karış uzaklıkta bir çakmak yakalım ve üfleyelim. Eğer hiçbir çaba göstermeden, saniyeler içinde sönüyorsa, maskenin koruyuculuğu büyük olasılıkla düşük olacaktır. Hemen sönmüyor veya kuvvetlice üfleyince sönüyorsa o maske hakkında iyi yorumlarda bulunabiliriz.

Aynı prensibi kullanarak, eğer maske yüzümüzde iken konuşurken veya kuvvetlice nefes alıp verirken şişiyorsa iyi bir maskedir dersek de yanılmış olmayız.

En Doğru Cevap: Maskeyi Parçalamak

Üstteki hızlı testler nihai sonucu vermese bile bir maskenin en güvenilirliği hakkındaki en doğru sonucu maskemizi fiziki olarak incelemek olacaktır.

Maskemizi makasla keselim. Kestikten sonra maskemizin katmanlarını dikkatlice ayıralım. Eğer maskemizin üç katmanı da aşağı yukarı aynı kalınlığa sahipse ve çok kolay bir şekilde eğilip bükülüyorsa ve ince ise o maskemiz büyük olasılıkla Spunbond kumaştan yapılmıştır.

Doğru Maske Seçimi
Üç katmanı da Spunbond olan bir maske

Eğer maskemiz 2 tane ince ve 1 tane kalın, kağıt gibi beyaz ve oldukça sık bir kumaşa sahipse ve bu beyaz katmanı ateşe tuttuğumuz zaman alev almak yerine eriyorsa maskemizde Meltblown kumaş kullanılmış demektir, gönül rahatlığı ile kullanabiliriz.

Doğru Maske Seçimi
Orta katmanında Meltblown olan bir maske

Eğer maskemizin 3 katmanı da aynıysa fakat maskeyi eğip bükmek daha zorsa, katmanların kalınlığı tela kumaşa göre daha kalınsa maskemiz muhtemelen SMS kumaştan üretilmiştir diyebiliriz.

Son Olarak

Kısacası doğru maske seçmek bu kadar kolay aslında. Ne olursa olsun, lütfen kendi kullandığımız maskeyi yukarıdaki bilgiler ışında test edelim. Unutmayalım ki yanlış maske kullanmak, hiç maske kullanmamaya eşittir. Ve maskenin asıl amacı, karşımızdaki insanları korumaktır. Herkes kendi çevresini korursa, bu salgını en kısa sürede ve zahmetsiz bir şekilde bitireceğiz.

‘Doğru Maske Seçimi’ yazımızın sonuna geldik. Diğer içeriklerimize göz atmak için buraya tıklayın. Ayrıca, bizi Instagram ve Twitter üzerinden takip etmeyi unutmayın.


Alperen Karademir
Araştırmayı haddinden fazla seven, havacılık aşığı, bezmiş bir mühendislik öğrencisi.