Devrim Serisi: Fransa Devrimi

Kral ve Soylular tarafından siyasete sokulmayan Burjuvazi, ticaretin gelişmesiyle siyasi ayrıcalıkları olan soylulara tepki duymaya başlayarak, siyasi gücün ancak devrim ile elde edilebileceğini düşündüler. Voltaire, Descartes, Jean-Jacques Rousseau gibi düşünürler yazmış oldukları eserlerle burjuvazileri ve halkı bilinçlendirerek devrimin temelini atmış oldular.

Devrim ve Nedenler

  • Soylular ve Din adamlarının halk üzerindeki baskısı,
  • İngiltere’deki meşrutiyet yönetimi ve ABD’deki insan hakları ve demokrasi gibi gelişmelerin Fransız toplumunu etkilemesi,
  • Halkın sosyal sınıflara(Kral, Soylular, Burjuvaziler, Halk.) ayrılmış olması,
  • Burjuvazinin siyasal haklar istemesi,
  • Ağır vergiler.

Bu nedenlerden dolayı orta sınıf monarşiye karşı savaş açarak; Monarşinin kısıtlanmasını, vergilerin düzenlenmesini, basının özgürlüğünü istediler ve 1789’da bunların olması için ayaklandılar.

Devrim ve Amerika Etkisi

Amerika Devriminde; 13 koloni, İngiltere’ye karşı mücadele ederken en büyük desteği daha önce İngiltere ile kıta’ya hakimiyet kurmak için savaşan ve savaşı (Yedi Yıl Savaşları) kaybeden Fransa’dan almıştır. Amerikalıların özgürleşmek adına yaptıkları bu mücadele, Amerikan Bağımsızlık (İnsan Hakları) Bildirgesi Fransız askerleri ve düşünürleri etkileyerek daha sonra yapacakları Fransa Devriminde önemli etken olmuştur.

Devrim ve Gelişimi

Halk, 14 Temmuz 1789’da ayaklanarak Despotizmin simgesi olarak gördükleri Bastille Hapishanesini yıktı ve tutukluları serbest bıraktı. Bu baskından sonraki süreçte oluşturulan Kurucu Meclis 28 Ağustos 1789’da İnsan ve Vatandaşlık Hakları Bildirgesi yayınlamıştır.Bildiri; insanların özgür olduğu, yasalar önünde eşitlik, basın özgürlüğü, vergilerin dengelenmesi gibi temel hak ve özgürlükleri içeriyordu. Bu bildiri daha sonra 1791’de hazırlanacak olan Anayasanın ön sözü olacaktır. Kurucu Meclis, Anayasa hazırlayarak Kralın yetkilerini sınırlandırdı. Anayasanın yürürlüğe girmesi ile Kurucu Meclis kendini feshetti ve Fransa’da yeni ‘farklı dönemler’ başladı.

Devrim
Bastille Hapishanesi Baskını

Ulusal Konvansiyon Dönemi

Robespier önderliğindeki Jakobenler ile Danton önderliğindeki Girondinler arasında geçen mücadele dönemidir. Daha ılımlı olan Girondinler, halkı devrimin içinde tutmak isterken buna karşılık Jakobenler, sertlik yanlısı bir tutum izleyerek ‘karşı devrim’ olmaması için hızlı bir geçiş istiyorlardı ve devrimden sonraki süreci halkın değil aydınların yönetmesini amaçlıyorlardı. Jakobenler bu mücadeleyi kazandılar ve böylece ulusal konvansiyon dönemi başlamış oldu. Ulusal Konvansiyon’un bu baskıcı yönetimi Fransız ordularının savaşlardaki başarısı sonucu, dikta rejimine tahammülü kalmayan halkın baskısıyla yıkıldı ve Fransa, Anayasal Cumhuriyet ya da Direktuvar dönemine girdi.

Direktuvar Dönemi

Savaştaki başarılar bu dönemde de devam etti. Ordunun girdiği yerlerde tek tek Krallıklar yıkılarak Cumhuriyetler kuruldu. Fransa girdiği bu bölgelerde, ekonomik sıkıntısından dolayı halkı yağmaladı. Bu yüzden Fransa’nın savaşları giderek eski rejimin saldırı savaşlarına döndü bu durum da askeri başarıları sınırlandırdı. Bu olayların yanında köylü ve işçilerin sıkıntılarının giderilmemesi bu dönemin kısa sürmesine sebep oldu. Bu durumdan en çok Napolyon Bonapart yararlandı.

Devrim
Napolyon Bonapart

İmparatorluk Dönemi

Ordu gelişerek ulus-ordu bilincine sahip yurttaş askerlerden oluşan modern ordu biçimini almıştır. Savaş ekonomisinden dolayı ve eşitlik sağlanması için vergiler toplumun her kesiminden toplanmaya başlandı. Başa geçmiş olan Napolyon, güçlü bir merkezi yönetimle iç barışı sağladı. Halkın güvenini alan Napolyon daha sonra halk oylaması (Plesibit) ile yönetimi imparatorluğa çevirdi. Milliyetçiliği ve kendi ülkesi için uygun görmediği Liberalizmi Avrupa’ya yaymaya çalıştı. Bu durum daha sonra Napolyon ile Avrupayı ciddi bir mücadele vermek için ve tüm Avrupayı etkileyecek şekilde karşı karşıya getirecektir. (Napolyon Bonapart karakter olarak başka bir yazıda ele alınacaktır.) Fransız Devrimi ancak Napolyon öldükten sonra demokratikleşmeye başlamıştır.

Devrim ve Sonuçlar

  • Liberalizm ve Milliyetçilik Avrupa’ya yayılmaya başladı,
  • Ulus-Devlet anlayışı yaygınlaşarak tam anlamıyla oluştu,
  • Yurttaş-Ordu kavramı ile Kitle Savaşı kavramları ortaya çıktı,
  • Demokratik, Laik Anayasal rejimler yaygınlaştı,
  • Eşitlik, Hürriyet, Adalet ve Demokrasi kavramları yayılmaya başladı.

Dünya, büyük bir değişime doğru yol almaya başladı. Artık devir imparatorlukların değil ulus devletlerin devriydi. Kurulan ulus devletlerin yanında bazı devletler ulusal birliklerini çok geç tamamlayarak oluşan sömürgecilik yarışında geç kaldılar ve bu durum I.Dünya Savaşına giderken en önemli sebeplerden bir tanesi idi.

Kaynakça


Oktay Soysal
Ben, 1997 İstanbul doğumlu Oktay SOYSAL. İstanbul Ticaret Üniversitesi Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler öğrencisiyim. Siyaset, Tarih alanlarıyla ilgili hem bölümüm gereği hem de hobi olarak araştırmalar yapmaktayım ve bu araştırmalarımı akademik düzeye çıkarmayı hedeflemekteyim.