arama

Aziz Sancar: Bilim İnsanımız

  • paylaş
  • paylaş
  • Can Aksu

Aziz Sancar, onu anlatmaya kelimeler yetmez ama ben yine de size hangi aşamalardan geçtiğini, neler söylediğini, ödül ve başarılarını şöyle bir özetlemek, anlatmak istiyorum.

Öncelikle çarpıcı açıklamalarından bahsedelim. Sabah gazatesine yaptığı açıklamada: “Terör nedeniyle dünyadaki tüm müslümanların töhmet altında bırakılması kabul edilemez. Ne yazık ki ABD’de bu düşünce taban buldu. Birçok yerde Müslüman olduğumu dile getiremem.” Demiştir. Bu da ne kadar kısıtlandığının bir kanıtı olabilir.

Yine başka bir yerde verdiği demeçte: “Hayatımda Nobel dahil bütün bilimsel başarılarımı, her şeyimi Türkiye’deki barış için verirdim” diyerek ülkesine ne kadar bağlı olduğunu göstermiştir.

Aziz Sancar’ın Hayatından bahsetmek gerekirse kendisi Türkiye ve ABD vatandaşı. 1946’da Mardin de orta gelirli, 8 çocuklu bir ailenin 7. çocuğu olarak dünyaya geldi. Aziz Sancar’ın açıklamasına göre aile içinde anne ve baba ile Arapça, kardeşler arasında Türkçe konuşulurmuş.
Sancar, verdiği röpörtajda Arap olarak gösterilmekten rahatsız olduğunu ve Türk olduğunu vurgulamıştır.

1963 yılında girdiği İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi’nden 1969 yılında birincilikle mezun oldu. İki yıl bir sağlık ocağında hekimlik yaptıktan sonra  NATO-TÜBİTAK bursu ile önce Johns Hopkins Üniversitesi, ardından Dallas Teksas Üniversitesi’ne giden Sancar, Dallas’ta üniversitenin moleküler biyoloji programına ve Caude Rupert’ın laboratuvarına katıldı. Bu laboratuvarda Aziz Sancar, danışmanı Claud Rupert ile fotoliyaz olarak adlandırılan bir geni kolonlamış ve genetik mühendisliği ile bakterilerde çok yüksek oranlarda çoğaltmıştır. Bu buluş Dr. Sancar’ın önce yüksek lisans, ardından doktora derecesi almasını sağladı (1977).

DNA onarımı, hücre dizilimi, kanser tedavisi ve biyolojik saat üzerinde çalışmalarını sürdüren Sancar, 415 bilimsel makale ve 33 kitap yayınladı. Sancar, kanser tedavisinde sirkadiyen saat kullanımıyla ödüller aldı. 2001 yılında Amerikan Kimya Cemiyeti tarafından verilen Seçkin Kimyager Ödülü’nü almaya hak kazandı. 2005 yılında bilim dünyasının en prestijli üyelikleri arasında yer alan ABD Ulusal Bilimler Akademisi’ne seçilerek bu akademiye seçilen ilk Amerikalı Türk oldu. Bu ödülü aldıktan sonra, ABD’de okuyan Türk öğrencilerine yardım etmek amacıyla eşiyle birlikte Aziz&Gwen Sancar Vakfı’nı kurarak “Carolina Türk Evi” isimli bir öğrenci misafirhanesi açtı.

1997 yılından beri ABD de Kuzey Karolina Üniversitesi, Biyokimya ve Biyofizik Programı’nda görevli, son 20 yıldır DNA onarımının birçok parçasının tanımlanmasında kullanılan biyokimyasal yaklaşımlara yaptığı öncülükle biliniyor.
Mehmet Özdoğan ile birlikte ABD Ulusal Bilimler Akademisi’ne seçilen ilk Amerikalı Türk olarak tanınıyor.

Hücrelerin hasar gören DNA’ları nasıl onardığını ve genetik bilgisini koruduğunu haritalandıran araştırmaları sayesinde, 2015 Nobel Kimya Ödülü’nü kazandı. Aziz Sancar’ın geliştirip ismini koyduğu “maxicell” tekniği ile buluşunu yapıp ismini koyduğu “excinuclease/excision nuclease” terimleri, Oxford Biyokimya ve Moleküler Biyoloji Sözlüğü‘ne girdi.

Sancar’a, İsveç Kraliyet Bilimler Akademisi tarafından verilen Nobel Kimya Ödülü 10 Aralık’ta düzenlenen törende verildi. Ödül, İsveç Kralı tarafından takdim edildi. Aziz Sancar:


Beni ödüle götüren Atatürk’ün ve Türkiye Cumhuriyeti’nin yaptığı eğitim devrimidir. Dolayısıyla bu ödülün sahibi Atatürk ve Türkiye Cumhuriyeti’ni temsil eden Anıtkabir Müzesi’dir

diyerek Nobel Ödülü ile madalya ve sertifikasını Anıtkabir‘e teslim etmiştir.

aziz sancar

Türkiye’deki gençler hakkında da konuşan Sancar:

Türkiye’de bilime çok yatırım olduğunu biliyorum. Benim Türkiye’deki gençlere tavsiyem günlük politikalarla uğraşmayın. Kendinizi işinize verin. Bilim öğrenmeye çalışın. Eğer ben Türkiye’deki günlük kavgaları takip edersem, üzüntüden çalışamam. O yüzden gençlere tavsiyem bu kavgalara girişmeyin, memlekete hizmet için bilim lazım

diyerek gençler için çok önemli öğütler verdi.

AZİZ SANCAR’IN BAŞARILARI VE ÖDÜLLERİ

  • ABD Ulusal Bilim Vakfı Genç Araştırmacı Ödülü (1984)
  • Amerikan Fotobiyoloji Derneği Ödülü (1990)
  • ABD Ulusal Sağlık Enstitüsü Ödülü (1995)
  • TÜBİTAK Bilim Ödülü (1997)
  • ABD Fen ve Sosyal Bilimler Akademisi Ödülü (2004)
  • ABD Ulusal Bilimler Akademisi üyesi (2005)
  • TÜBA (Türkiye Bilimler Akademisi) üyesi (2006)
  • Vehbi Koç Ödülü (2007)
  • Nobel Kimya Ödülü (2015) 
aziz sancar