arama

Özerklerin Özgürlük Baharı: Bask Bölgesi

  • paylaş
  • paylaş
  • Akif Jafarguluzade
  • Beğen
    Loading...

Bask Bölgesi İspanya’nın kuzeyinde yerleşen özerk yönetimli bölgedir. Dünya gündeminin sıkı takipçisiyseniz, bu bölgeyle ilgili haberleri duymuşsunuzdur: “Özerk yönetime sahip Bask Bölgesi Katalonya’dan esinlenerek özgürlük yanlısı karar aldı”. Türkiye’nin önemli müttefiklerinden olan İspanya’nın yaşadığı “Özerklerin Özgürleşmesi Baharı” bizi de yakından ilgilendirmekte. İsterseniz, bu bölgeyi daha yakından inceleyelim:

Bask Bölgesi
Bask Özerk Bölgesi – Kırmızı

Coğrafi Olarak Bask Bölgesi

Az önce de söylediğim üzere. Bask Bölgesi İspanya’nın kuzeyinde yerleşmekte. Bu bölge tarih boyunca farklı ülkelerin işgallerine maruz kalmış, hatta uzun bir süre kendi krallığını da yaşatmıştır. Şu an bile 3 farklı yere parçalanan Bask bölgesi, kendi özerkliğini yakın geçmişte elde edebilmiştir. Bölgenin bir kısmı şu anki Fransa topraklarında iken, başka bir kısmı ise farklı bir özerk bölgedir. Bilinen özerk Bask Bölgesi’nin doğusunda yerleşen Navarra Özerk Bölgesi de Baskların yaşadığı bölgedir ve tarihen bu iki bölge birlikte kendi krallıklarına da sahip olmuşlardır. Navarre Krallığı adı verilen bu monarşik yönetim tam bağımsız ve yarı bağımsız olarak 1017 yıl (824-1841) hayat sürmüştür. Krallığın başkenti şimdiki Navarra özerk bölgesinin de başkenti olan Pamplona olmuştur. Zaman zaman Fransız ve İspanyol işgallerine maruz kalmıştır. İspanyolların Yeni Dünya’yı keşfinden sonra Basklılar çoğunlukla bu kıtalara göç etmişlerdir. Şimdiki Latin Amerika ülkeleri ahalilerin azımsanmayacak kısmı Bask asıllıdır.

Bask Bölgesi
Baskların yaygın olarak bulunduğu bölge – Avrupa

Bask Diasporası ve Dünya Baskları

İspanya’nın yeni kıtaları kolonize etme girişimleri sonrasında binlerce Bask bu bölgelere göç etmek durumunda kaldı. Daha o dönemde bile çok yüksek rakamlara ulaşan göç nüfusu günümüzde bazı ülkelerin halklarının Basklardan ibaret olmasına zemin yarattı. Bu yerleşmelerden sonra 20. yüzyılda patlak vermiş İspanyol İç Savaşı sonrası da çok sayıda Bask kendi toprakları dışına kaçmalı oldu:
19. ve 20. Yüzyıllarda hem Fransa’dan, hem de İspanya’dan yapılmış toplu göçler sayesinde Güney Amerika’nın güney ülkesi Arjantin’de Bask nüfus çoğalmaya başladı. Günümüzde Arjantin halkının %10’unu Basklar oluşturmakta.
Benzer yıllarda toplumun Şili’ye de akmasıyla orada 1.6 milyon ila 4.5 milyon arasında Bask nüfus oluştu.
Bu rakamın en dorukta olduğu ülkeyse Kolombiya. Daha 17. yüzyıldan başlayan göçler sonucunda halkın %18’i Bask asıllı olmuştu bile. Günümüzdeyse ülkenin neredeyse yarısı (25 milyon) Bask asıllı. Ülkedeki İspanyolca aksanı Baskça’dan etkilenmekte. Aynı zamanda Kolombiya kültürü büyük ölçüde Bask kültürüne dayanıyor.

Bask Bölgesi
Arjantin’de düzenlenmiş Bask Festivali 2015

Pablo Escobar’ın Bask Kimliği

Escobar’la bilinen Medellin’in başkenti olduğu Antioquia bölgesi Bask asıllı nüfusun en yoğun olduğu bölge. Dillere destan narkobaron Pablo Escobar da Basque genlerini taşımakta. İsminin uzun hali Pablo Emilio Escobar Gavirio olan Escobar’ın Gavirio ismi bir Bask ismidir. Escobar’ın genetik kimliği Paisa’dır ve bu Kolombiya alt etnik grubudur. Avrupa’dan çok fazla ataları bulunur ve bunun büyük bir kısmı Basktır. Ayrıca kanında Sefarad Yahudi kanı da bulunmakta. Sefarad İbranice “İspanya” anlamı taşır. Bask bölgesi ve çevre bölgelerinde yaşayan Musevilere denir. Escobar’ın da genlerinin Basklara ve İspanya Musevilerine dayandığını demek mümkün.

Diğer Latin Amerika ve Kuzey Amerika ülkelerinde de yüksek oranlı Bask nüfusu yaşamakta. Diğer büyük örnek olan Uruguay’ınsa ahalisinin %10’u Baskça bir soyada sahip. Bu toplumlar kendi diaspora kuruluşlarını yaratmış ve birlik içinde sürdürmektedirler. Baskların İspanyollara göre farklı gelenekleri, farklı kültürleri ve dilleri mevcut. Bu kültürlerini muhafazakar bir zihinle asimilasyondan koruyorlar. Son dönemlerde verilen özerklikten önce bunun savaşını halk olarak vermekteydiler. Birçok toplumun medeniyetinde olduğu gibi Bask toplumunun kültüründe de farklı işaretler mevcut. Bunlardan en dikkat çekeni sizlerle paylaşmak isterim:

Bask Svastikası

Bask Bölgesi
Bask Bölgesi bayrağı üzerinde Lauburu

Svastika deyince aklınıza Nazi Almanyası, faşist ideoloji ve Hitler gelebilir. Lakin bu logonun bu ideolojiyle sınırlı olmadığı, çok kadim tarihi içinde barındırdığı gerçeği var. Farklı dönemlerde farklı taşlarda yahut yapıtlarda Nazi Svastikasına benzeyen bir işarete insanlık rastladı. Bunlardan ilgi çeken biri Basklarda da mevcut. Bu Svastika benzeri işaretin ismiyse “Lauburu”. Bu kelime Baskçada “4 kafa” anlamı taşımakta. Bir diğer anlam olarak Lauburu’ya “Bask Haçı” da denmekte. Bu işaret Bask Bölgesini temsil etmekte ve Bask halkı için birliğin anlamını taşımakta. Lauburu’nun tarihi çok daha eskilere dayanmakta ve coğrafi etkisi Bask bölgesiyle sınırlı kalmamaktadır. Batı Almanya’da bulunan Knopp-Labach kilisesinde olan kadim Vaftiz kasesinin üzerinde işlenmiş Lauburu’yu görmek mümkün:

Bask Bölgesi
Vaftiz kasesindeki Lauburu-Knopp Labach Kilisesi (ters)

Bask Bölgesi Siyaseti

Bask bölgesinin politikaya girişimi çok eskilere dayanmaktadır. İlk siyasi parti 19. yüzyılda, 1895 yılında koyu Katolik olan Sabino Arana tarafından kurulmuştur. Bu parti günümüzde bile Bask Özerk Parlamentosu’nun iktidar koalisyonu dahilindedir. Partinin ideolojisi milliyetçilik ve Hristiyan demokratlığa dayanmaktadır. Parti her ne kadar Bask milliyetçiliği ideolojisini esas alsa da, özünde temel politikası özgürlük değil özerklik olmuştur. Bu özerklik Bask Milliyetçi Partisi’nin girişimleriyle 25 temmuz 1979 yılında verildi. Bu dönemden sonra birçok bağımsızlıkçı hareketler ve partiler ortaya çıktı. Şuan Bask Özerk Parlamentosu’nun ana muhalefeti durumunda olan EH Bildu partisi özgürlük talep eden ayrılıkçı düşüncedeki en önemli parti. Sosyalist-Gelişimci esaslara dayanan bu partinin temel gayesi Bask Bölgesi’nin bağımsızlığı. Aynı zamanda Bask milliyetçileri 3 kısma parçalanmış Bask bölgesinin yeniden birleşmesinin ve başkentin Pamplona’ya taşınması. Bu tip isteklere ve taleplere İspanya hükümeti her zaman negatif cevap vermiştir.

Bask Milliyetçi Partisinin kurucusu Sabino Arana. Küba’nın bağımsız olmasını desteklediğinden dolayı hapis yatmıştır. 38 yaşında-1903 Addison Hastalığından ölmüştür.

Futbolda Bask Bölgesi

İspanya liglerinde oynayan bazı takımlar Bask Bölgesi’ne aittir. Bunlardan en meşhurları Athletic Bilbao, Deportivo Alaves, Osasuna, SD Eibar ve Real Sociedad’tır. Bu takımların Bask takımları olmalarından başka ortak özellikleri de var: Bu takımlar kendi kadrolarını İspanya vatandaşlarından kurmaktalar. Yabancı oyuncu yok denecek kadar az. Bu bazı Türk takımlarına da güzel örnek olmalı!

Sizce, “Bask Bölgesi yönetiminin Katalonya’dan esinlenerek bağımsızlık yönüne gitmesi” haberleri gerçekleşirse ve bir bağımsızlık ilanı olursa, bunun Avrupa’ya ve Türkiye’ye nasıl bir tesiri olabilir?

  • Ingilab Huseynzade
    4 gün önce

    Hatta bir Bask arkadışım şöyle demişdi “Bütün Avrupalıların ataları ya Afrika ya da Asiyadan geldi. Bizim nerden geldiğimiz bilinmiyor. Biz en başından beri burdaydık, Biz gerçek Avrupalıyız”

    0
    yorum beğen