Nereden çıktı bu Avrupa Birliği?

Orta Çağdan itibaren ortaya atılan bütünleşme fikirlerinin pratiğe döküldüğü dönem 2.Dünya savaşı sonrasıdır. 2.Dünya savaşından sonra Avrupa, aşama aşama bugünkü bütünleşmenin temellerini atmıştır.

Bütünleşme Nedir?

Egemen Devletlerin siyasal, ekonomik, sosyal veya kültürel alanda bir birlik oluşturmalarıdır.

Entegrasyonun (bütünleşme) Türleri

  • Ekonomik: Birliğin en başarılı olduğu alan ve entegrasyon türüdür.
  • Toplumsal: Ortak bir kimlik oluşturulması amaçlanır.(Avrupa Vatandaşı)
  • Siyasal: Siyasi bir birlik amaçlanır fakat türler arasında gerçekleştirilmesi en zor tür kabul edilir çünkü devletler bu durumu iç işlerine müdahale olarak görürler.

Entegrasyonun Amaçları

  • Barışın sağlanarak devamının sürdürülebilmesi,
  • Ortak bir kimlik yaratılması (AB Vatandaşlığı),
  • Kapasitelerin arttırılması (ekonomik kapasite).

Entegrasyonun Şartları

  • Coğrafi yakınlık (sınır güvenliği),
  • Kültürel, düşünsel, ideolojik yakınlık,
  • Ekonomik yakınlık (ekonomik göstergeler),
  • Siyasal istikrar, rejim ve karar alma hızı,
  • Ortak bir tehdidin varlığı.

Bu süreçte amaç barışın devamlılığı, güvenliğin sağlanması ve ekonomik bütünleşmenin gerçekleşmesidir.

avrupa
Ruhr Havzası

Fransa ve Almanya arasındaki Ruhr Havzası sorununun çözülmesi bütünleşmede atılan ilk adımdır. Bu sorunun çözülmesi Kömür ve Çelik üretimi konusunda ulus-üstü bir otoritenin kurulmasına yol açar.

TARİHSEL SÜREÇ

Paris Antlaşması ve Avrupa

18 Nisan 1951’de imzalanan antlaşma ile Avrupa Kömür ve Çelik Topluluğu (AKÇT) kurulur. Kuran ülkeler “Altılar” olarak anılır; Fransa, Almanya, İtalya, Belçika, Hollanda ve Lüksemburg. Bu antlaşmayla ekonomik bütünleşme Batı Avrupa’nın ilk gündemi olur. Topluluk dışında kalan ülkelere Kömür ve Çelik ticareti alanında Gümrük Vergisi uygulanır. Böylece, AKÇT bütünleşme için ilk somut adımı atmış olur.

avrupa
“Altılar”

Roma Antlaşması

25 Mart 1957’de Roma Antlaşmalarıyla Avrupa Ekonomik Topluluğu (AET), Avrupa Atom Enerjisi Topluluğu (EURATOM) kurulur. 1 Ocak 1958’de yürürlüğe giren antlaşmalar ile “Altılar” enerji, tarım ve ulaştırma sektörlerinde Ortak Pazar oluşturmayı hedefler. Bu süreçte AET ön plana çıkar ve bununla birlikte ekonomik bütünleşme için ilk adım Gümrük Birliği olur. “Altılar”ın hedefi bir örgütlenme kurarak Avrupa’da istikrarı sağlamaktır. Bunun yanı sıra genişleme ve derinleşme kavramları ortaya atılır.

avrupa
Avrupa Atom Enerjisi Topluluğu

Genişleme: Topluluklara yeni üye kabul edilmesidir.

Derinleşme: Var olan üye devletler ile bütünleşmenin daha ileriye taşınmasıdır.

Fransa’nın, İngiltere’nin başvurusunu iki kez reddetmesi ve De Gaulle’nin istifa etmesi tartışmaların bir dönem bitmesine ve 1973’de ilk genişleme kararıyla İngiltere, Danimarka ve İrlanda Cumhuriyeti’nin topluluklara katılmasına sebebiyet verir. İkinci genişleme 1981’de Yunanistan, üçüncü genişleme 1986’da Portekiz ve İspanya’nın katılımıyla Akdeniz’de gerçekleşir.

Avrupa Tek Senedi

17 Şubat 1986’da imzalanan ATS ortak pazarın kurulmasını ve para birliğine geçişi amaçladı.

Yeni üyelerin artması yeni konuların artmasına sebebiyet verdi. Soğuk savaşın ve iki kutuplu dünyanın sona ermesi ile genişleme konusu tekrar gündeme geldi. Genişleme konusunda duyulan endişe; ülkeler arasındaki uyumun bozulması ve karar alma süresinin uzaması idi.

avrupa
Avrupa Tek Senedi Görüşmeleri

Maastricht ve Avrupa

Böyle bir dönemde 7 Şubat 1992’de Maastricht antlaşması imzalandı. Antlaşma onaylandıktan sonra toplulukların adı Avrupa Birliği olarak değiştirildi.

avrupa
Maastricht Görüşmeleri

Maastricht’in Üç Sütunlu Yapısı

  • -Ekonomik ve Parasal Birlik,
  • -Güvenlik ve Dış Politika,
  • -Hukuk ve İçişleri.

Nihai hedef; siyasi bir birliktir.

Genişlemeler

1995 yılında Avusturya, Finlandiya ve İsveç’in katılımıyla dördüncü genişleme gerçekleşmiştir. 1994-1996 yıllarında ilk olarak Orta Avrupa ve Doğu Avrupa’dan on ülke Birliğe üyelik için başvurdu. Katılım müzakereleri 1998’de öncelikle beş aday ülke üzerinden yürütüldü. (Çek Cumhuriyeti, Macaristan, Polonya, Estonya ve Slovenya.) 2000 yılında ise 1999 Helsinki Zirvesinde alınan karar itibariyle Litvanya, Letonya, Slovakya, Bulgaristan ve Romanya ile müzakereler başlamıştır. Bulgaristan ve Romanya hariç diğer 8 ülke 2004’de tam üyeliğe kabul edilmiştir. Malta ve Kıbrıs Cumhuriyeti adıyla GKRY 2004’de Birliğe tam üye olmuşlardır (beşinci genişleme). Bulgaristan ve Romanya 2007 (altıncı genişleme), Hırvatistan ise (yedinci genişleme) 2013 yılında tam üye olarak birliğin bugünkü 28 üyeli yapıya ulaşmasını sağlamışlardır.

Avrupa
Avrupa Birliği Harita Genel Durumu

Avrupa Birliğine Aday Ülkeler

Arnavutluk, İzlanda, Karadağ, Kuzey Makedonya, Sırbistan, Bosna Hersek, Türkiye. Kosova ise olası aday olarak tanımlanır.

Kaynakça

  • AB Hakkında Merak Ettikleriniz/Avrupa Birliğine Giriş – Ayhan KAYA
  • Avrupa Birliğinin Tarihsel Gelişimi – TUİÇ Akademi – http://www.tuic.org.tr/

Oktay Soysal
Ben, 1997 İstanbul doğumlu Oktay SOYSAL. İstanbul Ticaret Üniversitesi Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler öğrencisiyim. Siyaset, Tarih alanlarıyla ilgili hem bölümüm gereği hem de hobi olarak araştırmalar yapmaktayım ve bu araştırmalarımı akademik düzeye çıkarmayı hedeflemekteyim.