Aşağılık Kompleksi

Aşağılık-Üstünlük Kompleksi

Bu yazımda sizlere Alfred Adler’in Bireysel Psikoloji kuramında öne sürdüğü ve neredeyse hepimizde var olan bir sorundan bahsedeceğim; Aşağılık – Üstünlük Kompleksi. 

Kompleks Kimya da ‘karmaşık’ anlamına gelirken Ruh Bilimi’nde ‘karmaşa’ anlamına gelmektedir. 

kompleksi

Alfred Adler’e göre, bireylerin davranışları bireye özgü sosyal çevre ve bireyin bu sosyal çevre ile etkileşimi ile şekillenmektedir.Kısaca, Adler her bireyin kendine has bir sosyal çevre ve sosyal etkileşimi olduğunu vurgular, bu nedenle de kuramına “bireysel kuram” demiştir. 

Hepimiz dünyaya geldiğimiz de aşağılık duyguları da bizimle birlikte gelir. Bir çocuğun güçsüz ve çaresizliği de bunu yansıtmaktadır. Yaşamımız boyunca bu  aşağılık duygusuyla mücadele ederiz ve aslında bunun altında da üstünlük çabası yatmaktadır. 

Aşağılık Kompleksi: Aşağılık hisleri evrensel hislerdir ve insanların başarı için çabalamasına yol açar.Ancak bu hislerin anlaşılamaması durumunda bireylerin telafisi olmayan aşağılık hislerinin baskın olduğu aşağılık kompleksi ortaya çıkmaktadır. Adler’e göre çocuğun şımartıldığı ya da ihmal edildiği aile ortamları aşağılık kompleksinin ortaya çıkmasındaki en önemli nedenler arasındadır. 

Üstünlük Kompleksi: Aşağılık olma hissinin aşırı telafisi olarak tanımlanmaktır. Adler, her üstünlük kompleksinin olduğu durumlarda görünürde ya da arka planda az ya da çok aşağılık kompleksinin var olduğunu söylemiştir. Üstünlük kompleksi, üstünlük taslayarak kişinin alt benliğinde yatan aşağılık kompleksini maskelemektir. 

Komplekslerin tedavisinde ise yine bireyin kendisine görev düşmektedir. Bu konuyla alakalı Sigmund Freud “Bir insan komplekslerini yok etmeye çalışmamalı onlarla yaşamaya alışmalıdır; onlar meşru olarak dünyadaki davranışlarını yönlendiren şeylerdir.” demiştir. Ancak yine de yapılması gereken alınması gereken önlemler vardır. 

  • Ebeveynlerin çocuğunu aşırı derecede şımartıp kendilerini çocuğa bağımlı hale getirmemeli,
  • Çocuğu toplumsal bir varlık olarak görüp diğer sosyal alanlara da yönlendirmeli,
  • Anne kız çocuğa,baba erkek çocuğa model olabilmeli,
  • Çocuk şımartılmadan gerekli şefkat gösterilmeli,
  • Çocuğa bir amaç oluşturmalı bu sayede sorumluluk hisleri oluşturulmalı
  • Her çocuğa yeteneklerine göre ve ilgi alanlarına göre ödevler verilmeye çalışılmalıdır.

Hiç kimse senden iyi değil, sen de hiç kimseden üstün değilsin kabul etmen gerekir. Bunu asla akıldan çıkarmamalısın. Ancak yine de, pençelerini size doğrultanlara, gereksiz olduğunu, sık sık sana ne kadar önemsiz olduğunu, kusurlarının olduğunu ve gülümsemeyi aslında hiç hak etmediğini söylemekten çekinmeyecektir. Sen bunlara aldırış etmeden gülümsemene ve yoluna devam et.. 


Serdar Ersoy
Atatürk Üniversitesi Psikolojik Danışman, Yazar/Çizer, Aforizmalar, Tanılar [email protected]