ABD-Çin Geriliminde Suçlu DSÖ

Corona salgınının başlangıcından beri bu virüsün Çin odaklı olduğunu ısrarla söyleyen ABD Başkanı Donald Trump’ın “Çin virüsü” tabirini ırkçı bulanlara aldırmadan sık sık kullandığını işitiyorduk. Haliyle süre gelen olaylar, Çin ile ABD arasındaki gerilimi iyice arttırdı. Küresel alanda toplumsal ve ekonomik hasara yol açan salgına karşı ortak mücadele etmek yerine, virüsün kaynağına ilişkin karşılıklı suçlamalar üzerinden çatışmalarına her gün yeni gelişmeler ekleniyor. ABD, DSÖ ve Çin’i suçlarken, onlar ise tam aksini savunuyor.

17 Nisan Cuma günü Twitter hesabından yaptığı açıklamada Corona virüsünden “Görünmez Düşman” olarak bahseden Donald Trump, Çin’de gerçekleşen ölüm sayıları hakkında şu ifadeleri kullandı:

Çin, Görünmez Düşman’dan kaynaklanan ölümlerinin sayısını iki katına çıktığını açıkladı.
Ölümler bundan çok daha yüksek ve ABD’den de yüksek, (ölümlerin sayısı) yakın bile değil.

Çatışma Dünya Sağlık Örgütü’nü de etkiledi.

Daha önce ABD Başkanı D.Trump, DSÖ (Dünya Sağlık Örgütü)’ye yaptıkları yıllığı 400-500 milyon dolar bulan sağlık fonunu kestiğini açıklamıştı. Buna gerekçe olarak da Çin’in Wuhan kentinde salgının nasıl yayıldığına ilişkin güvenilir bir soruşturma yapmamasını göstermişti. Amerikan istihbaratının raporuna göre Çin’in verileri gerçeği yansıtmıyordu.

DSÖ’yü “Çin’in tezlerini savunmakla” suçladı.

ABD Başkanı Donald Trump

Dünya Sağlık Örgütü ’nün kötü yönetimi ve Çin’e duyduğu güveninin salgının daha trajik hale gelmesine” neden olduğunu iddia etti. “Onca yılın ardından artık en temel görevini yerine getiremeyen Dünya Sağlık Örgütü sorumlu tutulmalıdır” dedi. Tabi ki aldığı bu karar birçok ülkenin tepki göstermesine neden oldu. Ölüm oranlarının çok ciddi olduğu şu sıralarda bu denli büyük bir yardımın kesilmesi İran tarafından “utanç verici bir adım” olarak yorumlandı. Dünya Sağlık Örgütü Başkanı Tedros Adhanom Ghebreyesus, ABD Başkanı’nın DSÖ’nün cömert bir dostu olduğunu, öyle de kalmasını umduklarını söylerken, DSÖ’ye olan maddi yardımları durdurma kararını üzüntüyle karşıladıklarını belirtti.

ABD Dışişleri Bakanı Mike Pompeo

Geçtiğimiz günlerde ABD Başkanı Donald Trump’un “Çin’in oyuncağı” olarak vurguladığı DSÖ’ye karşı aldığı karara destekler biçimde Dışişleri Bakanı Mike Pompeo da söz konusu kurumun yönetim olarak köklü bir reforma gitmediği takdirde ülkesinin sağladığı yardım fonunun kesileceğini açıkladı.

“DSÖ, görevini yapmakta ilk kez yetersiz kalmıyor. Bir şeyler değişmeli. DSÖ’de temel, köklü reformlar yapılma zamanı gelmiştir.”

Mike Pompeo

Bizim de her gün takip ettiğimiz gibi ABD’deki ölüm sayıları giderek artmakta. Diğer birçok ülke gibi ABD’de geç aldığı önlemlerin çilesini çekmekte. Ancak herkesin suçu birbirine atması durumu iyileştirmiyor.

Haklı ve haksız çıkarımı yapılması gerekirse:

23 Ocakta Wuhan kenti tecrit altına alındığında DSÖ yaptığı açıklamada acil durum ilan edilmesine henüz gerek duyulmadığını açıklamıştı. DSÖ’nun durumu anlaması için 1 hafta geçmesi gerekti. O zamana kadar Çin’deki ölü sayısı 213’ e ulaşmış, vaka sayısı 9 bini aşmıştı. 30 Ocak’da DSÖ yaptığı açıklamada “uluslararası kamu sağlığı acil durumu” ilan ettiğini dünyaya duyurdu. DSÖ’nun salgını ciddiye alması bu kadar ile sürmüş demek güzel olurdu ancak, DSÖ Başkanı Ghebreyesus , karara rağmen Çin ile ticari aktiviteleri ve ülkeye yapılan seyahatleri kısıtlamaya yönelik önlemler için “hiçbir gerekçe olmadığını” savunmuştu.

Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), 11 Mart’ta corona virüsün (Covid-19), pandemi (salgın) olarak nitelendirildiğini duyurdu.11 Mart’a kadar 4 bin 291 can kaybı yaşandı. (11 Mart’ta Türkiye’de ilk vaka gözlenmişti)

Duruma ABD açısından bakarsak

DSÖ’den beklenen açıklama geldikten sonra ABD Çin’e yönelik 4.seviye seyahat uyarısı yayınladı, Avrupa’ya olan seyahatler 3.seviye düzeyindeydi.

ABD’de 10 Ocak 2018 itibarıyla yürürlüğe giren seyahat kategorileri:

Seviye 3: Seyahatinizi gözden geçirin –  Emniyet ve güvenlik açısından ciddi riskler bulunması nedeniyle seyahatten kaçının. ABD Dışişleri Bakanlığı, bu kategoride yer alan seyahatler ile ilgili “Seyahat Tavsiyeleri” kısmında ek tavsiyelerde bulunur. Ülkelerdeki durumlar her an değişebilir. 

Seviye 4: Seyahat etmeyin – Hayati tehlike oluşturabilecek ciddi riskler bulunması nedeniyle en yüksek tavsiye seviyesidir. Acil bir durumda ABD hükümetinin, çok sınırlı bir yardım kabiliyeti vardır. ABD Dışişleri Bakanlığı, vatandaşlarına bu ülkelere seyahat etmemesi veya güvenli olan en kısa sürede ülkeden ayrılmasını tavsiye eder. ABD Dışişleri Bakanlığı, bu kategoride yer alan seyahatler ile ilgili “Seyahat Tavsiyeleri” kısmında ek tavsiyelerde bulunur. Ülkelerdeki durumlar her an değişebilir.

Bakın ABD’nin 31 Ocak‘ta aldığı bu karar bir tavsiye niteliğindeydi, birçok hava yolu şirketi uçak seferlerini azaltmış ancak tamamen bu gidiş-geliş trafiği devam etmekteydi. Halbuki Türkiye, Dünya Sağlık Örgütü tarafından seyahatlere kısıtlama talebi gelmemesine rağmen 5 Şubat’ta Çin ile uçuşların geceden itibaren durdurulacağı açıklamıştı ki takip eden günlerde İran daha sonra Irak sınırlarından giriş çıkış kapatıldı. Biz bu virüsü ne kadar erken ciddiye aldıysak ABD’de bir o kadar geç kaldı. Donald Trump, yönetimin önlem almakta gecikmesini, “Covid-19 hiç beklenmedik biçimde aniden ortaya çıktı” diyerek açıklamaya, sorumluluktan kurtulmaya çalışmıştı.

Çin Hükümeti DSÖ’nün arkasında

Çin Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Cao Licien, başkent Pekin’de düzenlediği basın toplantısında, ABD’nin DSÖ’ye sağladığı fonu durdurmasına ilişkin, “Çin, ABD’nin DSÖ’ye finansal yardımları durdurmasını ilan etmesinden ciddi endişe duyuyor.” değerlendirmesinde bulundu.

DSÖ’nün küresel sağlığın korunması alanında yeri doldurulamaz bir görev üstlendiğinin altını çizen Cao, DSÖ’nün yeni tip corona virüsünün ortaya çıkışından bu yana sorumluluğunu aktif şekilde yerine getirdiğini ve salgına karşı uluslararası iş birliğini teşvik etmede merkezi koordinasyon rolü oynadığını ifade etti.

Çin’e katılmayanlar da var

15 Nisan’da gerçekleşen basın toplantısında Fransa Dışişleri Bakanı Jean-Yves Le Drian DSÖ hakkında yeni tip Corona virüs salgının yol açtığı krizi eksik yönettiğini ancak ABD’nin DSÖ’ye sağladığı fonu durdurma kararından üzüntü duyduğunu söyledi .

Beyaz Saray’da konuşan D.Trump, Dünya Sağlık Örgütü’nün “en temel görevini yerine getiremediğini” ve “cezasını çekmesi gerektiğini” ifade etmişti.

Hepimizin gördüğü gibi resim çok açık. DSÖ corona virüsü açısından başarısız kaldı. Daha önce 5 kez uluslararası kamu sağlığı acil durumu ilan eden DSÖ, bu sefer gecikti. D.Trump’ın amacı kendisinin de dediği gibi aslında ceza çekmelerinin gerektiği, ancak bu acı hepimize mal olacak gibi duruyor. Çünkü DSÖ’ye sağlanan yıllık yardım ABD tarafından daha önce de bahsettiğimiz gibi 400-500 milyon doları bulurken, Çin ise yıllık sadece 43 milyon dolar sağlıyor. Yani DSÖ en büyük destekçisini kaybediyor.

Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Antonio Guterres

Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Antonio Guterres, Trump’ın konuşmasından sonra yaptığı açıklamada aslında durumu çok güzel olarak ifade etmişti:

“Şu an, Dünya Sağlık Örgütü veya virüsle savaşan herhangi bir insani organizasyonun çalışmaları için kullandığı kaynakları azaltmanın zamanı değil”

Ve işbirliği çağrısında bulunmuştu. Gerçekten de olması gereken bu, yapılan yanlış hamleleri unutup önümüze bakmak. İlerleyen günlerde DSÖ’den gelecek herhangi bir açıklama Corona ile mücadele açısından çok önemli, çünkü virüsün bir yere gittiği yok ve geçerli bir tedavi bulunabilmiş değil. En azından şu zamana kadar olanlardan ders çıkarıp, birlik ve beraberlik çerçevesi içinde suçlu aramamak bizim elimizde. Yoksa suçlu bulmak sandığınızdan daha kolay.

Güncel haberlerden haberdar olmak için bizleri Instagram ve Twitter hesaplarımız üzerinden takip etmeyi unutmayın.