29 Ekim Cumhuriyet Bayramı

29 Ekim Cumhuriyet Bayramı

“Egemenlik kayıtsız, şartsız milletindir.”

Mustafa Kemal Atatürk
29 Ekim Cumhuriyet Bayramı

Cumhuriyet; ulusun, egemenliğini kendi elinde tutmasıdır. Bir millete bu hakkın tanınması çok büyük bir şeref ve onur verici bir durumdur. Mustafa Kemal Atatürk, bu amacı kendine çok önceden edinmiş ve hedefini yerine getirmek için çok çaba sarf etmiştir. Bu yolda en büyük destekçisi daima halk olmuştur. En büyük adım ise; “29 Ekim Cumhuriyet’in ilanı”dır.

29 Ekim Cumhuriyet Bayramı

Cumhuriyetin ilanına vesile olan en büyük etken Lozan Barış Antlaşması‘dır. İtilaf Devletleri, Ankara Hükümeti’ni ve İstanbul Hükümeti‘ni ayrı devletler olarak kabul edip, antlaşmaya iki devleti birden çağırarak aralarındaki anlaşmazlığı gün yüzüne çıkarıp; anlaşmadan yararlı çıkmayı hedeflemişlerdir. Bunun farkında olan Mustafa Kemal Atatürk ve Ankara Hükümetisaltanatın kaldırılması” yönünde konuşmalar yapmaya başlamıştır.

Normal şartlarda, henüz tamamen yok olmamış olan İstanbul Hükümeti ile aralarını bozmamaya önem gösteren Mustafa Kemal, yaşanan bu olaydan sonra saltanatın kaldırılmasına kesin gözle bakmıştır.

“Türk milletini son asırlarda geri bırakmış olan müesseseleri yıkarak, yerlerin milletin en yüksek medeni icaplara göre ilerlemesini temin etmek amacımızdır.”

Mustafa Kemal Atatürk
29 Ekim Cumhuriyet Bayramı

Saltanatın Kaldırılması

20 Ocak 1921 tarihli Anayasa’da egemenlik milletin malı olarak ilan edilmişti. Kayıtsız, şartsız millete ait olan egemenlik; sultana, halifeye bırakılamazdı.

Komisyonda saltanatın kaldırılıp, kaldırılamayacağına yönelik bazı tartışmalar olmuştur. Bir kesim hilafetle saltanatın ayrılmasına karşı çıkarken, diğer kesim saltanatın kaldırılmasını onaylıyordu. Ama Mustafa Kemal bu konuda çok netti ve bu netliği şu cümleler ile belli oluyordu;

“Hakimiyet ve saltanat hiç kimse tarafından hiç kimseye, ilim icabıdır diye müzakereyle, münakaşa ile verilemez… Burada içtima edenler, meclis ve herkes meseleyi tabii görürse, fikrimce muvafık olur.”

Mustafa Kemal Atatürk

Bu belirleyici ve bitirici konuşma ardından, Karma Komisyonu tarafından hazırlanan kanun tasarısı hemen kabul edilmiş ve 1 Kasım 1922’de hızlıca kanunlaştırılmıştır.

29 Ekim Cumhuriyet Bayramı

28 Ekim Gecesi…

Cumhuriyetin ilanından bir gün önceye kadar, 29 Ekim’de olacaklardan Atatürk dışında kimsenin haberi yoktu. Atatürk’ün yazmış olduğu Nutuk kitabında anlattığına göre; cumhuriyetin ilan edileceğini bir yemek sırasında arkadaşlarına söylemiştir ( Detay için: Nutuk; sayfa 537-556).

“Efendiler! Yarın cumhuriyeti ilan edeceğiz.”

Mustafa Kemal Atatürk

Sofrada bulunan kişiler tereddütsüz bu olaya sevinmiş ve Atatürk’ün düşüncesini onaylamışlardır. Ardından yemeği bırakarak, yarın gerçekleşecek olan, egemenliğin halka bırakılması için yapılması gereken tasarıyı incelemeye kalkmışlardır. Atatürk o gece hiçbir arkadaşını özelikle çağırmamıştır. Çünkü; arkadaşı olabilecek herkesin kendisiyle aynı fikirde olup, kendisini destekleyeceklerini biliyordu. Buna rağmen daha sonradan alınacak kişilerde olmuştur.

Kanun tasarısı komisyona sunulmasının ardından, her anlamda incelenmiş, uygun görülmüş ve görüşmenin sonunda hükümette; “Yaşasın Cumhuriyet!” haykırışlarıyla alkışlanmıştır.

29 Ekim Cumhuriyet Bayramı

29 Ekim Cumhuriyet’in İlanı

Cumhuriyet’in ilanı halk tarafından çoşkuyla, sevinçle kutlandı. Çoğu insan, kendilerine verilen bu hakkın çok kutsal olduğunu biliyordu. Mecliste alkışlarla, halkta ise alkış ve toplarla kutlanmıştır. Arada karşı olanlar yine yadırgayan cümleler kurmuş fakat halkın mutluluğuna hiçbiri engel olamamıştır.

Atatürk, Cumhuriyet Başkanlığı için seçildikten sonra ise şu konuşmayı yapmıştır;

“Saygıdeğer arkadaşlar… Ulusumuz sahip olduğu nitelikleri ve yeterliliğini, devletinin yeni adıyla uygarlık dünyasına daha çok kolaylıkla göstermeyi başaracaktır. Türkiye Cumhuriyeti, dünyada elde ettiği makama yaraşır olduğunu yaptıklarıyla kanıtlayacaktır… Her zaman, saygıdeğer arkadaşlarımın ellerine çok içten ve sıkı bir şekilde yapışarak kendimi onlardan bir an bile ayrı görmeyerek çalışacağım. Ulusun sevgisini her zaman dayanak noktası kabul ederek, hep beraber ileriye gideceğiz. Türkiye Cumhuriyeti mutlu, başarılı ve muzaffer olacaktır.”

Cumhurbaşkanı Mustafa Kemal Atatürk

Atatürk‘ün hitap ettiği genç, eşitlik tanıdığı kadın, “Bugünün çocukları yarının büyükleri” dediği çocuk ve en çok da Türk milleti olarak konuşuyorum: Açtığın yolda, gösterdiği hedefe, durmadan yürüyeceğime ant içerim.

Atatürk İlke ve İnkılaplarını hayatımıza rota belirleyici olarak almaktan hiçbir zaman vazgeçmeyip, ulusal egemenliğimizi her şeye karşı korumayı görev bilirim.

Beni görmek demek, mutlaka yüzümü görmek demek değildir. Benim fikirlerimi ve duygularımı anlıyorsanız ve hissediyorsanız, bu kafidir.” diyen Gazi Mustafa Kemal Atatürk‘ü biz; her zaman fikirlerini benimseyerek, sonsuza dek yaşatacağız. Attığımız her adım, aldığımız her karar, hedeflediğimiz her amaç Atatürk’tür. Bir fikir sonsuza kadar yaşayabilir, bize bunu öğreten ise Mustafa Kemal Atatürk’tür

“29 Ekim Cumhuriyet Bayramı”mız kutlu olsun.

“Ey Türk istikbalinin evladı! İşte, bu ahval ve şerait içinde dahi, vazifen; Türk İstiklalini ve Cumhuriyetini kurtarmaktır. Muhtaç olduğun kudret, damarlarındaki asil kanda mevcuttur!”

Mustafa Kemal Atatürk
29 Ekim Cumhuriyet Bayramı

29 Ekim Cumhuriyet Bayramıbaşlıklı yazımızın sonuna geldik. Bizleri Instagram ve Twitter hesaplarımız üzerinden takip edebilirsiniz. Diğer içeriklerimize de göz atmayı unutmayın!

Kaynakça:

  • Gazi Mustafa Kemal Atatürk – Nutuk
  • Prof. Dr. Hamza Eroğlu – Türk İnkılap Tarihi
  • Sina Akşin – Kısa Türkiye Tarihi
  • Prof. Dr. Mevlüt Çelebi – Türk İnkılap Tarihi
  • neifeless (görseller için)